طریقه خواندن نماز باران در ایران آذر 1404

نماز باران یکی از عبادت‌های قدیمی و ریشه‌دار در سنت اسلامی است که با روحی سرشار از توکل، فروتنی و بازگشت به رحمت خداوند خوانده می‌شود. وقتی خشکسالی، سختیِ روزگار یا کمبود نعمت‌ها دل‌ها را نگران می‌کند، این نماز یادآور آن است که سرچشمه همه برکت‌ها تنها خداست و درهای آسمان به‌روی قلبی که توبه، استغفار و اخلاص دارد همیشه گشوده است. در این نماز؛ چه به‌صورت فردی و چه جمعی، انسان به جایگاهی می‌رسد که نیاز، امید و ایمان در یک نقطه جمع می‌شوند؛ نقطه‌ای که از آن بارانِ رحمت، آرامش و گشایش جاری می‌شود. این عمل عبادی بیش از آن‌که یک درخواست باشد، نوعی بازگشت و تصفیه درونی است؛ فرصتی برای پاک کردن دل و طلب برکت برای خود، خانواده و سرزمین.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) میفرماید: زمانی که خداوند بر امتی غضب نماید و عذاب بر آنان نفرستد، نرخ‌ها گران می‌‌شود و همچنین عمرها کوتاه می‌شود، تجار سود نمی‌کنند و درخت‌ها میوه نمی‌دهند و نهرها پر آب نمی‌شود و باران از مردم قطع می‌شود و اشرار برآنان تسلط می‌یابند.

نحوه خواندن و کیفیت نماز باران (نماز استسقا)

نماز باران دو رکعت است و شیوه خواندن آن همانند نماز عید قربان و عید فطر انجام می‌شود. در رکعت اول، بعد از قرائت سوره حمد و توحید، پنج بار تکبیر گفته می‌شود و پس از هر تکبیر، قنوت گرفته و دعای قنوت خوانده می‌شود. سپس نمازگزار به رکوع و سجود می‌رود. در رکعت دوم نیز پس از خواندن حمد و توحید، چهار بار تکبیر گفته می‌شود و بعد از هر تکبیر قنوت گرفته می‌شود. پس از آن رکوع و سجود انجام شده و با تشهد و سلام نماز پایان می‌یابد.

به‌طور خلاصه، نماز استسقا هنگام بی‌آبی و خشکسالی مستحب است و بهتر است به صورت جماعت خوانده شود. این نماز مانند نماز عیدین است، با این تفاوت که در قنوت، به‌جای دعاهای مربوط به اعیاد، از خداوند طلب باران و درخواست رحمت می‌شود.

خواندن این نماز از طلوع آفتاب تا پیش از اذان ظهر توصیه شده است. نماز باران اذان و اقامه ندارد و مستحب است مؤذن سه مرتبه بگوید:
«الصلاة»

دعای قنوت نماز باران

در قنوت نماز باران می‌توان هر دعایی را زمزمه کرد، اما شایسته‌تر آن است که مضمون دعا با درخواست نزول رحمت الهی و فرود آمدن باران همراه باشد. همچنین سنت است که پیش از هر دعا، بر پیامبر اکرم‌(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و خاندان پاک ایشان صلوات فرستاده شود تا دعا به برکت نام ایشان بالا رود.
در منابع دینی، چندین دعا از قنوت‌هایی که پیامبر‌(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در نماز استسقاء به آن‌ها اشاره فرموده‌اند نقل شده است. علاوه‌براین، دعای نوزدهم صحیفه سجادیه نیز از زیباترین و پرفراترین مناجات‌ها برای طلب باران و گشایش روزی به شمار می‌رود و می‌تواند در قنوت این نماز خوانده شود.

خدایا! ما را با بارانی پربرکت سیراب کن و رحمت خویش را با بارانی فراوان و گسترده بر ما فرود آور؛ بارانی که از ابری رام و روان می‌رسد، ابری که آن را برای روییدن گیاهان زیبا و جان‌بخشِ زمینت در تمامی سرزمین‌ها روان کرده‌ای

آمرزش می‌طلبم از خدایی که معبودی جز او نیست؛ زنده و پاینده، بخشنده و مهربان، صاحب جلال و کرامت. از او درخواست می‌کنم که توبه‌ام را بپذیرد؛ منِ بنده‌ای که درمانده و تسلیم، نیازمند و بینوا، و ناتوان و بی‌چاره‌ام؛ و مالک هیچ سود و زیانی برای خود نیستم و بر مرگ و زندگی و رستاخیز خویش قدرتی ندارم

خدایا! ای آزادکننده بندگان، ای پروردگار جهانیان، ای پدیدآورنده ابرها، ای فروفرستنده باران از آسمان بر زمین پس از آن‌که مرده و خشکیده است؛ ای شکافنده دانه و هسته و رویاننده گیاه و گردآورنده پراکندگی‌ها. بر محمد و خاندان محمد درود فرست و بارانی پربرکت، پی‌درپی، فراوان و سیراب‌کننده بر ما نازل کن؛ بارانی پاک و گوارا که با آن کِشت‌ها برویاند، دام‌ها شیرآور شوند و بسیاری از انسان‌ها و چارپایانی که آفریده‌ای، به حیات و روزی تازه دست یابند

خدایا! بندگان تو و چهارپایانت را سیراب کن، رحمتت را بر آنان بگستران و سرزمین‌های مرده و خشک را دوباره زنده گردان.

آداب پس از نماز باران

پس از پایان نماز استسقاء، مستحب است امام جماعت بر منبر رود و عبای خود را پشت‌ورو کند؛ این کار نمادی از دگرگونی حال و درخواست تغییر در وضعیت جامعه است. سپس امام با صدای بلند هر یک از اذکار را ۱۰۰ مرتبه می‌گوید و مردم نیز با او هم‌صدا می‌شوند:

• «الله‌اکبر» رو به سوی قبله
• «سبحان‌الله» رو به جمعیت سمت راست
• «لا إله إلا الله» رو به جمعیت سمت چپ
• «الحمدلله» رو به همه مردم

پس از پایان این اذکار، امام و نمازگزاران دست‌ها را به‌سوی آسمان بلند کرده و دعا می‌کنند. سپس امام جماعت خطبه‌ای ایراد می‌کند؛ و شایسته است این خطبه از متن‌هایی باشد که از معصومین علیهم‌السلام نقل شده است. در پایان، با حالت تضرع و خشوع، از خداوند درخواست نزول باران و گسترده شدن رحمت الهی می‌شود.

امام رضا(علیه السلام) فرموده اند که هرگاه حاکمان دروغ بگویند، باران، بند مى‌آید و هرگاه سلطان ستم کند، دولت، سست و بى‌اعتبار مى‌شود و هرگاه زکات داده نشود، چارپایان، بمیرند.

مستحبات نماز استسقاء

از آن‌جا که نماز استسقاء برای طلب رحمت و نزول باران خوانده می‌شود، شایسته است حالتی از تضرع، خشوع و بازگشت به سوی خدا در رفتار و ظاهر نمازگزاران دیده شود. بر اساس منابع معتبر، مهم‌ترین مستحبات این نماز چنین است:

• مناسب است مردم سه روز پیش از نماز روزه بگیرند و در روز سوم، دسته‌جمعی به صحرا یا فضای باز بروند و نماز را اقامه کنند.
• بهتر است نماز در محلی غیرمسقف و روباز خوانده شود.
• اگر امکان داشته باشد، نمازگزاران پا برهنه باشند.
• موذن‌ها همراه مردم حرکت کنند و در جمع قرار گیرند.
• حضور کودکان، سالخوردگان و حتی چهارپایان در این اجتماع مستحب است.
• امام جماعت و مردم باید با خضوع، آرامش و وقار به محل نماز بروند.
• برای نماز، جای پاک و طاهر انتخاب شود.
• خواندن حمد و سوره به صورت بلند در نماز توصیه شده است.
• از مستحبات دیگر، جدا کردن کودکان از مادران است تا فضای گریه و زاری ایجاد شود و دل‌ها نرم‌تر شود.
• مستحب است در رکعت اول پس از حمد، سوره اعلی و در رکعت دوم پس از حمد، سوره شمس خوانده شود.
• شایسته است مردم پیش از نماز، توبه کنند، از گناهان دوری جویند و با دلی پاک از خداوند رحمت و باران طلب کنند.