نماز غفیله چگونه خوانده میشود؟
نماز غفیله یکی از نمازهای مستحبی مشهور است که میان نماز مغرب و عشا خوانده میشود. علت نامگذاری آن به «غفیله» این است که این زمان، معمولاً وقت غفلت انسانها از یاد خدا و پرداختن به کارهای دنیوی است. این نماز دو رکعت دارد و در رکعت اول پس از حمد، آیه «وَذَا النُّونِ إِذ ذَهَبَ مُغاضِباً…» تا آخر آیه ۸۷ و ۸۸ سوره انبیا خوانده میشود و در رکعت دوم پس از حمد، آیه «وَعِندَهُ مَفاتِحُ الغَيب…» تا آخر آیه ۵۹ سوره انعام. نماز غفیله آثار معنوی بسیاری دارد؛ از جمله برآورده شدن حاجات، جلب رحمت الهی و دوری از غفلت، و بههمیندلیل بزرگان دین بر خواندن آن سفارش فراوان کردهاند.
آموزش کامل نماز غفیله
نماز غفیله یکی از مستحبات بسیار پر فضیلت است که بین نماز مغرب و عشا خوانده میشود. واژه «غفیله» از ریشه «غفلت» گرفته شده و به این دلیل چنین نامیده شده که در این فاصله زمانی معمولاً بسیاری از مردم به امور روزمره یا گفتگو و استراحت مشغول میشوند و از یاد خدا غافل میمانند. خواندن این نماز، یادآور حضور قلب در همان لحظههای غفلت است و بههمیندلیل در روایات بر آن تأکید فراوان شده است.
تعداد رکعتها و زمان
نماز غفیله دو رکعت دارد و بهترین زمان آن بلافاصله پس از نماز مغرب و پیش از برپایی نماز عشا است. البته اگر کسی آن را با کمی فاصله هم بخواند، باز صحیح است.
رکعت اول
ابتدا نیت نماز غفیله کرده و تکبیر میگویید. سپس پس از حمد، بهجای سورههای معمول، آیات ۸۷ و ۸۸ سوره انبیاء را تلاوت میکنید:
و ياد آر حال يونس از هنگامى كه از ميان قوم خود غضبناك بيرون رفت و چنين پنداشت كه ما او را هرگز در مضيقه نمىافكنيم فرياد كرد كه الها خدايى بجز ذات يكتاى تو نيست
تو از شرك منزهى و من از ستمكاران بر نفس خودم به حالم ترحم فرما پس ما دعاى او را مستجاب كرديم و او را از گرداب غم نجات داديم و ما اهل ايمان را اينگونه نجات مى دهيم.
این آیه دعای حضرت یونس (ع) در دل تاریکی دریا و شکم ماهی است که بیانگر نهایت تضرع و توحید خالصانه در شرایط سخت است.
حتما بخوانید: نماز وتر، نحوه خواندن نماز آیات و نماز حاجت چگونه خوانده میشود؟
رکعت دوم
پس از حمد، باید آیه ۵۹ سوره انعام خوانده شود:
و نزد خداست كليدهاى گشايش پنهانى كه كسى جز او بر آنها آگاه نيست و او هر چه در بيابان و درياست همه را مىداند
و برگى از درخت نمىافتد جز آنكه مىداند و نيست دانهاى در تاريكيهاى زمين و نيست هيچ تر و خشكى مگر آنكه در كتاب روشن علم خدا (يعنى قرآن) موجود است.
این آیه نشان میدهد که همه امور آشکار و پنهان عالم نزد خداوند روشن است و چیزی از علم و قدرت او پوشیده نیست.
قنوت نماز غفیله
در قنوت این نماز، دعای ویژهای مستحب است که مضمون آن درخواست حاجت از خداوند است:
اى خدا از تو درخواست مىكنم به حق اسرار پنهانى كه جز تو كسى داناى آن اسرار نيست كه درود بر محمد (ص) و آل او فرستى و حاجتهاى من چنين و چنان را بر آورى (بهجاى چنين و چنان حاجتش را ذكر كند)
(در بخش «کذا و کذا» انسان میتواند حاجتهای شخصیاش را نام ببرد). سپس گفته میشود:
در احادیث آمده است که نماز غفیله برای برآوردهشدن حاجات، بخشش گناهان، افزایش توجه قلبی به خدا و نجات از سختیها بسیار مؤثر است. همینطور خواندن آن باعث میشود انسان در آن لحظههایی که دیگران به غفلت مشغولند، خود را به یاد خدا پیوند بزند و از فیض خاص معنوی بهرهمند شود.
پس مىگويى
خدايا تو ولى نعمت من هستى و قادر بر انجام مقصود من، حاجتم را مى دانى
پس در خواستم از تو اين است كه قسم به حق محمد و آل او عليهم السلام كه حاجتم را بر آورى.
و حاجت خود را مىطلبى
كه روايت شده كه هر كه اين نماز را بهجا آورد و حاجت خود را بخواهد حق تعالى به او عطا فرمايد آنچه را كه خواهد.
ذکر یونسیه در نماز غفیله
بنا بر گفته بزرگان دین و عارفان، یکی از ارزشمندترین اذکار الهی، ذکر یونسیه است؛ همان ذکری که حضرت یونس (علیهالسلام) در دل تاریکی دریا و شکم ماهی با تمام وجود بر زبان جاری ساخت:
«لا إلهَ إلّا أَنتَ سُبحانَکَ إنّی کُنتُ مِنَ الظّالِمین».
در نماز غفیله، این ذکر در رکعت اول و پس از سوره حمد خوانده میشود و جایگزین سوره معمولی است. ائمه اطهار (علیهمالسلام) به اسرار عظیم این ذکر اشاره کردهاند و از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) نقل شده است که فرمودند: این ذکر، اسم اعظم خداوند است و هر کس با اخلاص آن را بر زبان آورد، دعایش به اجابت خواهد رسید.
ذکر یونسیه، عصاره توحید و توبه است؛ نفی هر معبودی جز خدا، اعتراف به پاکی و بینیازی او، و پذیرش کوتاهی و ظلم انسان در برابر پروردگار. از همین روست که در نماز غفیله بهعنوان کلیدی برای بخشش، آرامش قلبی و برآورده شدن حاجات قرار داده شده است.
فضیلتهای پنهان در نماز غفیله
همانگونه که در مقدمه اشاره شد، در خود نماز غفیله و آیات تلاوتشده در آن، آثار و فواید معنوی بسیاری نهفته است. روایات متعددی از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) درباره اهمیت این نماز وارد شده که نشاندهنده جایگاه ویژه آن در سیر و سلوک معنوی مؤمنان است.
برآوردهشدن حاجات
امام صادق (علیهالسلام) میفرمایند: «هر کسی این دو رکعت نماز را میان نماز مغرب و عشا بخواند و به آن تبرک جوید و حاجت خود را از خداوند طلب کند، خداوند حاجت او را برآورده ساخته و آنچه بخواهد به او عطا میکند.»
نماز توبهکنندگان
در برخی احادیث، نماز غفیله بهعنوان «نماز ویژه توبهکنندگان» یاد شده است؛ نمازی که دل را بهسوی بازگشت به خدا سوق میدهد و انسان را از غفلت بیرون میآورد.
ثواب برتر از روزه
در روایت آمده است که ثواب نماز غفیله در پیشگاه خداوند از گرفتن روزه نیز برتر و بالاتر است؛ چرا که در زمانی خوانده میشود که بسیاری به غفلت مشغولند.
یاد خدا در ساعات غفلت
پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) فرمودند: «در ساعاتی که از یاد خدا غافل میشوید، نماز نافله به جا آورید، حتی اگر دو رکعت ساده باشد؛ زیرا همین دو رکعت، بهشت و مقامی ارجمند برای شما به ارمغان میآورد.» وقتی از ایشان پرسیدند: «ساعات غفلت کدام است؟» پاسخ دادند: «بین نماز مغرب و عشاء.»
قبولی دعا و حاجتخواهی
هشام بن سالم از امام صادق (علیهالسلام) نقل میکند که فرمودند: «هرکس میان مغرب و عشا این دو رکعت را بخواند و به دعای مخصوص آن متوسل شود و حاجتی از خداوند درخواست کند، پروردگار آن را اجابت خواهد کرد و خواستهاش را به او عطا میفرماید.»
بههمیندلیل، نماز غفیله نهتنها یادآور حضور قلب در لحظههای غفلت است؛ بلکه کلیدی برای اجابت دعا و نزدیکی به درگاه الهی بهشمار میرود.
جمعبندی…
نماز غفیله در روایات اسلامی دارای فضیلتهای فراوانی است؛ از جمله برآوردهشدن حاجات، آمرزش گناهان، تقویت روح توبه، یاد خدا در ساعات غفلت و حتی ثوابی بالاتر از روزه. بههمیندلیل، بزرگان دین همواره بر خواندن آن تأکید کردهاند.
بهطور خلاصه، نماز غفیله دریچهای برای نزدیکی بیشتر به خداوند در لحظههای غفلت و فرصتی ارزشمند برای طلب آمرزش و اجابت دعاهاست.