نماز میت

أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللّٰهِ.۱

[این نماز بر همه‌ی مسلمانانی که از فوتِ شخصی آگاه شوند واجبِ کفایی است (اگر یک نفر بخواند، از دیگران ساقط می‌شود)؛ سزاوارترینِ مردم به این نماز، وارثِ میت است. نمازگزار رو به قبله می‌ایستد، سرِ جنازه به‌جانبِ راستِ او؛ طهارت از حَدَث شرط نیست، ولی وضو یا در نبودِ آب، تیمم مستحب است. نیتِ نماز کرده، پنج تکبیر می‌گویند. مشهور آن است که پس از تکبیرِ اول بگوید:] گواهی دهم که معبودی جز خدا نیست، و گواهی دهم که محمد (درود خدا بر او و خاندانش) رسولِ خداست.

اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ.۲

[و پس از تکبیرِ دوم بگوید:] خدایا، درود فرست بر محمد و آلِ محمد.

اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ.۳

[و بعد از تکبیرِ سوم بگوید:] خدایا، بیامرز مردان و زنانِ باایمان را.

اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِهٰذَا الْمَيِّتِ.۴

[و بعد از تکبیرِ چهارم بگوید:] خدایا، بیامرز این مرده را. [سپس تکبیرِ پنجم را بگویند — به این صورت نماز تمام و کافی است.]

اللّٰهُ أَكْبَرُ، أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَاشَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَنَذِيراً بَيْنَ يَدَيِ السَّاعَةِ. اللّٰهُ أَكْبَرُ، اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَبارِكْ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَارْحَمْ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ، كَأَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ وَبارَكْتَ وَتَرَحَّمْتَ عَلَيٰ إِبْراهِيمَ وَآلِ إِبْراهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، وَصَلِّ عَلَيٰ جَمِيعِ الْأَنْبِياءِ وَالْمُرْسَلِينَ.۵

[روایتِ کامل‌تر و بهترِ نماز (بنا بر نظرِ مشهور) — پس از نیت بگوید:] خدا بزرگ‌تر است؛ گواهی می‌دهم که معبودی جز خدا نیست، یگانه و بی‌شریک است؛ و گواهی می‌دهم که محمد بنده و فرستاده‌ی اوست که او را به‌حق، مژده‌دهنده و بیم‌دهنده‌ی پیشاپیشِ قیامت فرستاده. خدا بزرگ‌تر است؛ خدایا بر محمد و خاندانِ محمد درود فرست و بر محمد و خاندانِ محمد برکت ده و محمد و خاندانِ محمد را رحم کن، همانندِ برترین درود و برکت و رحمتی که بر ابراهیم و خاندانِ ابراهیم داشتی، به‌درستی که تو ستوده و بزرگواری؛ و بر همه‌ی پیامبران و فرستادگان درود فرست.

اللّٰهُ أَكْبَرُ، اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ، وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ، الْأَحْياءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْواتِ، تابِعْ بَيْنَنا وَبَيْنَهُمْ بِالْخَيْراتِ، إِنَّكَ مُجِيبُ الدَّعَواتِ، إِنَّكَ عَلَيٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.۶

خدا بزرگ‌تر است؛ خدایا، مردان و زنانِ مؤمن و مسلمان -چه زنده و چه مرده- را بیامرز، پیوند ده میانِ ما و آنان را به خیرات، به‌درستی که تو اجابت‌کننده‌ی دعاهایی، به‌درستی که تو بر هر کاری توانایی.

اللّٰهُ أَكْبَرُ، اللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذَا عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَابْنُ أَمَتِكَ نَزَلَ بِكَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ. اللّٰهُمَّ إِنَّا لَانَعْلَمُ مِنْهُ إِلّا خَيْراً، وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنَّا. اللّٰهُمَّ إِنْ كانَ مُحْسِناً فَزِدْ فِي إِحْسانِهِ، وَإِنْ كانَ مُسِيئاً فَتَجَاوَزْ عَنْهُ، وَاغْفِرْ لَهُ. اللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ عِنْدَكَ فِي أَعْلَيٰ عِلِّيِّينَ، وَاخْلُفْ عَلَيٰ أَهْلِهِ فِي الْغابِرِينَ، وَارْحَمْهُ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.۷

خدا بزرگ‌تر است؛ خدایا، این بنده‌ی تو و فرزندِ بنده‌ی تو و فرزندِ کنیزِ توست، نزدِ تو فرود آمده و تو بهترین کسی هستی که نزدِ او فرود می‌آیند؛ خدایا، ما از او جز خوبی نمی‌دانیم و تو از ما به او داناتری؛ خدایا، اگر نیکوکار است، بر نیکی‌اش بیفزا، و اگر بدکار است، از او درگذر و او را بیامرز؛ خدایا، نزدِ خود در بالاترینِ جایگاه‌ها قرارش ده، و بر خاندانش در میانِ زندگان جانشینِ او باش، و به‌مهربانی‌ات رحمش کن، ای مهربان‌ترینِ مهربانان. [اگر میت زن باشد، همین دعا با ضمیرِ مؤنث خوانده می‌شود: «اللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذِهِ أَمَتُكَ وَابْنَةُ عَبْدِكَ وَابْنَةُ أَمَتِكَ...». سپس «اللّٰهُ أَكْبَرُ» بگوید و نماز پایان می‌یابد.]

اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ. [اگر مذهبِ ميت شناخته نباشد:] اللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذِهِ نَفْسٌ أَنْتَ أَحْيَيْتَها وَأَنْتَ أَمَتَّها، وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِسِرِّها وَعَلانِيَتِها، فَوَلِّها مَنْ تَوَلَّتْ وَاحْشُرْها مَعَ مَنْ أَحَبَّتْ. [اگر ميت كودكِ نابالغ باشد:] اللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ لِأَبَوَيْهِ وَلَنا سَلَفاً وَفَرَطاً وَأَجْراً.۸

[اگر میت «مستضعف» باشد (کسی که آگاهیِ کافی از حق ندارد):] خدایا، بیامرز آنان که توبه کردند و پیروِ راهِ تو شدند، و از عذابِ دوزخ نگاهشان دار. [اگر مذهبِ میت شناخته نباشد:] خدایا، این جانی است که تو زنده‌اش کردی و تو میراندی‌اش، و تو به نهان و آشکارش داناتری؛ پس او را به هرکه دوست داشت بسپار و با هرکه دوست داشت محشورش کن. [اگر میت کودکِ نابالغ باشد:] خدایا، او را برایِ پدر و مادرش و برایِ ما، پیش‌فرستاده و ذخیره و پاداشی قرار ده.

رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذابَ النَّارِ.۹

[مستحب است نمازگزاران -به‌ویژه پیش‌نماز- بر جایِ خود بایستند تا جنازه را بردارند. در روایتی آمده: پس از فارغ‌شدن از نماز بگوید:] پروردگارا، به ما در دنیا نیکی و در آخرت نیکی عطا کن، و ما را از عذابِ آتش نگاه‌دار. [از امام صادق (ع) نقل شده: برادرانِ مؤمن را از مردنِ او خبر دهند تا بر جنازه‌اش حاضر شوند و بر او نماز بخوانند و برایش استغفار کنند، که میت و همه‌ی آنان ثواب ببرند.]