نماز عید قربان

اللّٰهُمَّ أَهْلَ الْكِبْرِياءِ وَالْعَظَمَةِ، وَأَهْلَ الْجُودِ وَالْجَبَرُوتِ، وَأَهْلَ العَفْوِ وَالرَّحْمَةِ، وَأَهْلَ التَّقْويٰ وَالمَغْفِرَةِ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ هٰذَا اليَوْمِ، الَّذي جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِميٖنَ عيٖداً، وَلِمُحَمَّدٍ صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَآلِه وَسَلَّمَ ذُخْراً وَمَزيٖداً، أَنْ تُصَلّيَ عَليٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تُدْخِلَني في كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فيٖهِ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تُخْرِجَني مِنْ كُلِّ سُوْءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَليْهِمْ، اللّٰهُمَّ إِنّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ ما سَأَلَكَ بِهِ عِبادُكَ الصّالِحُونَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِمَّا اسْتَعٰاذَ مِنْهُ عِبٰادُكَ الصّالِحُونَ.۱

[روایتِ رایج/فتواییِ اکثریت — سیستانی، مسئله‌ی ۲۱۱۸: «نماز عید فطر و قربان دو رکعت است؛ در رکعتِ اول بعد از تکبیرة‌الاحرام و خواندنِ حمد و سوره، بهتر است نمازگزار پنج تکبیر بگوید و میانِ هر دو تکبیر یک قنوت بخواند، و بعد از تکبیرِ پنجم، بدونِ خواندنِ قنوت، تکبیرِ دیگری بگوید و به رکوع برود و دو سجده به‌جا آورد و برخیزد؛ در رکعتِ دوم بعد از خواندنِ حمد و سوره، بهتر است چهار تکبیر بگوید و میانِ هر دو تکبیر یک قنوت بخواند، و بعد از تکبیرِ چهارم، بدونِ خواندنِ قنوت، تکبیرِ دیگری بگوید و به رکوع برود و بعد از رکوع، دو سجده انجام دهد و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.» (حداقلِ مجاز: سه تکبیر و دو قنوت در هر رکعت.) قنوت — هر دعا/ذکری کافی است، ولی بهتر است این را بخواند:] خدایا، ای صاحبِ بزرگی و عظمت، و ای صاحبِ بخشش و فرمانروایی، و ای صاحبِ گذشت و رحمت، و ای صاحبِ پرهیزگاری و آمرزش، از تو می‌خواهم به‌حقِ این روز، که آن را برای مسلمانان عید و برای محمد (ص) ذخیره و فزونی قرار دادی، که بر محمد و آلِ محمد درود فرستی، و مرا در هر خیری که محمد و آلِ محمد را در آن داخل کردی داخل کنی، و مرا از هر بدی که محمد و آلِ محمد را از آن بیرون بردی بیرون بری. خدایا، از تو می‌خواهم بهترینِ آنچه بندگانِ شایسته‌ات از تو خواستند، و به تو پناه می‌برم از آنچه بندگانِ شایسته‌ات از آن به تو پناه بردند.

أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَريٖكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ، اللَّهُمَّ أَنْتَ أَهْلُ الْكِبْرياءِ وَالْعَظَمَةِ وَأَهْلُ الْجُوْدِ وَالْجَبَرُوْتِ وَالْقُدْرَةِ وَالسُّلْطَانِ وَالْعِزَّةِ، أَسْأَلُكَ في هٰذَا الْيَوْمِ الَّذي جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِميٖنَ عيٖداً وَلِمُحَمَّدٍ صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ ذُخْراً وَمَزيداً، أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلّيَ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تُصَلّيَ عَلَيٰ مَلائِكَتِكَ الْمُقَرَّبيٖنَ وَأَنْبيائِكَ الْمُرْسَليٖنَ وَأَنْ تَغْفِرَ لَنَا وَلِجَميعِ الْمُؤْمِنيٖنَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُسْلِميٖنَ وَالْمُسْلِمَاتِ الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، اللَّهُمَّ إِنّي أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا سَأَلَكَ عِبَادُكَ الْمُرْسَلُونَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَاذَ بِهِ عِبَادُكَ الْمُخْلَصُونَ.۲

[قنوتِ دیگری که سیستانی «مناسب است» خوانده معرفی می‌کند، سندش تهذیب‌الاحکام (ج۳، باب صلاة العید):] گواهی می‌دهم که معبودی جز خدای یگانه و بی‌شریک نیست، و گواهی می‌دهم که محمد بنده و فرستاده‌ی اوست. خدایا، تو صاحبِ بزرگی و عظمت و صاحبِ بخشش و فرمانروایی و قدرت و سلطنت و عزتی؛ از تو می‌خواهم در این روز که آن را برای مسلمانان عید و برای محمد (ص) ذخیره و فزونی قرار دادی، که بر محمد و آلِ محمد درود فرستی و بر فرشتگانِ مقرّب و پیامبرانِ مرسَلت درود فرستی، و ما و همه‌ی مردان و زنانِ مؤمن و مسلمان، زنده و مرده‌شان را بیامرزی. خدایا، از تو می‌خواهم بهترینِ آنچه پیامبرانِ فرستاده‌ات از تو خواستند، و به تو پناه می‌برم از بدیِ آنچه بندگانِ مخلَصت از آن به تو پناه بردند. [ادامه‌ی ذکر تا آخر، مطابقِ سند.]

اللَّهُ أَكْبَرُ أَهْلُ الْكِبْرِيَاءِ وَ الْعَظَمَةِ وَ الْجَلَالِ وَ الْقُدْرَةِ وَ السُّلْطَانِ وَ الْعِزَّةِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ الرَّحْمَةِ. اللَّهُ أَكْبَرُ أَوَّلُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ آخِرُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ بَدِيعُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ مُنْتَهَاهُ وَ عَالِمُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ مُنْتَهَاهُ. اللَّهُ أَكْبَرُ مُدَبِّرُ الْأُمُورِ بَاعِثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ قَابِلُ الْأَعْمَالِ مُبْدِئُ الْخَفِيَّاتِ مُعْلِنُ السَّرَائِرِ وَ مَصِيرُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ مَرَدُّهُ إِلَيْهِ. اللَّهُ أَكْبَرُ عَظِيمُ الْمَلَكُوتِ شَدِيدُ الْجَبَرُوتِ حَيٌّ لَا يَمُوتُ. اللَّهُ أَكْبَرُ دَائِمٌ لَا يَزُولُ فَإِذا قَضيٰ أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ.۳

[روایتِ دوم — سید ابن طاووس، «اقبال‌الاعمال»، به‌نقل از امام صادق (ع)، کتابِ «فضل‌الدعاء» سعدبن‌عبدالله: «نمازِ عیدین (فطر و قربان) در هریک از این نمازها ۱۲ بار تکبیر داری، ۷ بار در رکعتِ اول و ۵ بار در رکعتِ دوم. نخست تکبیرِ افتتاح را بگو، سپس سوره‌ی «حمد» و سوره‌ی «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلیٰ» را بخوان، آنگاه تکبیرِ دوم تا ششم را چنین بگو:»] خداوند بزرگ‌تر است، هم او که زیبنده‌ی بزرگ‌منشی، عظمت، جلال، قدرت، سلطه، سربلندی، آمرزش و رحمت است. خداوند بزرگ‌تر است، هم او که آغازِ هر چیز و پایانِ آن، نوآفرینِ همه‌ی اشیا و منتهایِ آن‌ها و آگاه به هر چیز و فرجامِ هر چیز است. خداوند بزرگ‌تر است، هم او که تدبیرکننده‌ی امور و برانگیزاننده‌ی اهلِ قبور، قبول‌کننده‌ی اعمال، آشکارکننده‌ی نهانی‌ها و پدیدارکننده‌ی درون‌ها، و بازگشتِ هر چیز به‌سویِ اوست. خداوند بزرگ‌تر است، هم او که [مالکِ] ملکوتِ عظیم و جبروتِ سخت، زنده‌ای است که هرگز نمی‌میرد. خداوند بزرگ‌تر است، پاینده‌ای که هرگز از بین نمی‌رود، و هرگاه چیزی را حتم بخواهد، تنها به آن می‌گوید «موجود شو» و آن چیز [بلافاصله] موجود می‌گردد.

خَشَعَ قَلْبِي وَ سَمْعِي وَ بَصَرِي وَ شَعْرِي وَ بَشَرِي وَ مَا أَقَلَّتِ الْأَرْضُ مِنِّي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَ بِحَمْدِهِ (×۳). الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ الْحَوْلُ وَ الْعَظَمَةُ وَ الْقُوَّةُ وَ الْعِزَّةُ وَ السُّلْطَانُ وَ الْمُلْكُ وَ الْجَبَرُوتُ وَ الْكِبْرِيَاءُ وَ ما سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ لَا شَرِيكَ لَهُ. سَجَدَ وَجْهِيَ الْبَالِي الْفَانِي الْخَاطِئُ الْمُذْنِبُ لِوَجْهِكَ الْبَاقِي الدَّائِمِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ، غَيْرَ مُسْتَنْكِفٍ وَ لَا مُسْتَحْسِرٍ وَ لَا مُسْتَعْظِمٍ وَ لَا مُتَجَبِّرٍ، بَلْ بَائِسٌ فَقِيرٌ خَائِفٌ مُسْتَجِيرٌ، عَبْدٌ ذَلِيلٌ مَهِينٌ حَقِيرٌ، سُبْحَانَكَ وَ بِحَمْدِكَ أَسْتَغْفِرُكَ وَ أَتُوبُ إِلَيْكَ. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَي مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ وَ الْأَئِمَّةِ وَ اغْفِرْ لِي وَ ارْحَمْنِي وَ لَا تَقْطَعْ بِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ اجْعَلْنِي مَعَهُمْ وَ فِيهِمْ وَ فِي زُمْرَتِهِمْ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ. بَرِئْتُ إِلَي اللَّهِ مِنَ الْحَوْلِ وَ الْقُوَّةِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ.۴

[سپس تکبیرِ هفتم را بگو و رکوع و دو سجده به‌جا آور — این شد ۷ تکبیر که اولین‌شان تکبیرِ افتتاح و آخرین‌شان تکبیرِ رکوع است. در رکوع سه بار بگو:] دل، گوش، چشم، مو، پوستِ من و آنچه زمین از من حمل می‌کند، در برابرِ خداوندی که پروردگارِ جهانیان است فروتنی می‌کنند؛ پاکا، پروردگارِ بزرگِ من، همراه با ستایشِ او. [سپس سر از رکوع بردار و راست بایست و بگو:] ستایشِ خدا را، و قدرت و عظمت و نیرو و عزت و سلطه و سلطنت و شکوه و بزرگ‌منشی و آنچه در شب و روز آرام گرفته، از آنِ خداوندی است که پروردگارِ جهانیان است و شریکی برایِ او نیست. [سپس به سجده برو و بگو:] رویِ فرسوده و فانی و خطاکار و گناهکارِ من، برایِ رویِ [ذاتِ] پاینده و جاودانه و سربلند و حکیمِ تو سجده کرد، بی‌آنکه گردنکشی یا احساسِ خستگی یا بزرگ‌منشی یا سرپیچی کنم، بلکه نیازمند و فقیر و بیمناک و پناهنده، بنده‌ای ذلیل و خوار و کوچکم؛ پاکی و ستایشِ تو راست، از تو آمرزش می‌خواهم و به درگاهت توبه می‌کنم. [سپس تسبیح بگو و سر از سجده بردار و بگو:] خدایا، بر محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین و امامانِ دیگر درود فرست، و مرا بیامرز و بر من رحم کن، و مرا در دنیا و آخرت از محمد و آلِ محمد جدا مکن، و مرا همراهِ آنان و در میانِ آنان و از گروهِ آنان و از مقربانِ درگاهت قرار ده؛ اجابت فرما، ای پروردگارِ جهانیان. [سجده‌ی دوم را مانندِ اول به‌جا آور؛ سپس هنگامِ برخاستن بگو:] از توانایی و نیرویِ خود به درگاهِ خدا بیزاری می‌جویم، و هیچ توانایی و نیرویی جز به خدا نیست.

اللَّهُ أَكْبَرُ خَشَعَتْ لَكَ يَا رَبِّ الْأَصْوَاتُ وَ عَنَتْ لَكَ الْوُجُوهُ وَ حَارَتْ مِنْ دُونِكَ الْأَبْصَارُ. اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ كَلَّتِ الْأَلْسُنُ عَنْ صِفَةِ عَظَمَتِكَ وَ النَّوَاصِي كُلُّهَا بِيَدِكَ وَ مَقَادِيرُ الْأُمُورِ كُلُّهَا إِلَيْكَ لَا يَقْضِي فِيهَا غَيْرُكَ وَ لَا يَتِمُّ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ دُونَكَ. اللَّهُ أَكْبَرُ تَوَاضَعَ كُلُّ شَيْ‏ءٍ لِعَظَمَتِكَ وَ ذَلَّ كُلُّ شَيْ‏ءٍ لِعِزَّتِكَ وَ اسْتَسْلَمَ كُلُّ شَيْ‏ءٍ لِقُدْرَتِكَ وَ خَضَعَ كُلُّ شَيْ‏ءٍ لِمُلْكِكَ اللَّهُ أَكْبَرُ.۵

[سپس فاتحةالکتاب و سوره‌ی «وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها» را بخوان، بعد تکبیر بگو و بگو:] خداوند بزرگ‌تر است؛ ای پروردگارِ من، صداها در برابرِ تو فروتن و چهره‌ها [موجودات] خوار و ذلیلِ تواند و دیده‌ها در برابرِ تو سرگشته‌اند. خداوند بزرگ‌تر است، خداوند بزرگ‌تر است؛ زبان‌ها در توصیفِ عظمتِ تو ناتوانند، و زمامِ همه‌ی امور به دستِ توست و تقدیرِ همه‌ی امور از توست، جز تو کسی درباره‌ی آن‌ها حکم نمی‌راند و هیچ‌کدام بدونِ تو به انجام نمی‌رسد. خداوند بزرگ‌تر است؛ همه‌ی اشیا در برابرِ عظمتت متواضع، و در برابرِ عزتت خوار، و تسلیمِ قدرتت، و در برابرِ سلطنتت فروتن‌اند؛ خداوند بزرگ‌تر است. [سپس تکبیر بگو و در رکوع و سجودِ رکعتِ دوم، همان اذکارِ رکعتِ اول را بگو؛ سپس تشهد بخوان و سلامِ نماز را بده و برایِ هر حاجتِ دینی و دنیوی که خواستی دعا کن.]

اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَلِيمُ الْكَرِيمُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ لَا نَعْبُدُ إِلَّا إِيَّاهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّنَا وَ رَبُّ آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَ نَصَرَ عَبْدَهُ وَ هَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ فَلَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَليٰ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ.۶

[دعایِ کوتاهِ اختیاریِ دیگر، پس از پایانِ نماز عید قربان — به‌نقل از روایتِ دیگرِ اقبال‌الاعمال (تک‌منبعی، فقط در ahlolbait.com یافت شد؛ در سیستانی/وبکی‌شیعه نیامده):] خداوند بزرگ‌تر است، خداوند بزرگ‌تر است، معبودی جز خدا نیست و خداوند بزرگ‌تر است و ستایش از آنِ خداست؛ معبودی جز خدایِ بردبارِ کریم نیست؛ معبودی جز خدایِ بلندپایه و بزرگ نیست، معبودی جز خدا نیست؛ معبودی جز خدا نیست، جز او را نمی‌پرستیم هرچند مشرکان ناخوش دارند؛ معبودی جز خدا نیست که پروردگارِ ما و پروردگارِ نیاکانِ پیشینِ ماست؛ معبودی جز خدایِ یگانه نیست، همو که به وعده‌اش وفا کرد و بنده‌اش را یاری داد و گروه‌ها را به‌تنهایی شکست داد؛ پس فرمانروایی و ستایش از آنِ اوست و او بر هر چیز تواناست.