نماز روز عید غدیر
دو نمازِ مستحبِ روز هجدهم ذیالحجه، به روایتِ مفاتیحالجنان
دربارهی این دعا
در مفاتیحالجنان شیخ عباس قمی، برای روز عید غدیر (۱۸ ذیالحجه) دو نمازِ مستحبِ جداگانه نقل شده: نمازِ اول (دو رکعت، قدر و توحید، با دعای بلندِ پس از سجده) و نمازِ دوم (غسل و دو رکعت با دهبار توحید/آیتالکرسی/قدر)؛ خودِ قمی دربارهٔ ترتیبِ سورههای نمازِ دوم اختلافِ منابع را صراحتاً بیان کرده و آن را قطعی نمیداند.
ترجمه: استاد حسین انصاریان (نمازِ اول، دوسویه با ahlolbait.com)
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ وَ أَنَّكَ وَاحِدٌ أَحَدٌ صَمَدٌ لَمْ تَلِدْ وَ لَمْ تُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَكَ كُفُواً أَحَدٌ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُكَ وَ رَسُولُكَ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَا مَنْ هُوَ كُلَّ يَوْمٍ فِي شَأْنٍ كَمَا كَانَ مِنْ شَأْنِكَ أَنْ تَفَضَّلْتَ عَلَيَ
[روایتِ نمازِ اول (مطابقِ متنِ مفاتیحالجنان): «روز هجدهم، روز عید غدیر و عید الله اکبر است؛ دو رکعت نماز کند (رکعتِ اول پس از حمد، سورهی «قدر»؛ رکعتِ دوم سورهی «توحید») و به سجده رود و صد مرتبه شکرِ خدا کند، پس سر از سجده بردارد و بخواند:»] ای خدای من، از تو درخواست میکنم که حمد و ستایش مخصوص توست که یکتایی و بیشریک و یگانه و فرد و غنیبالذاتی؛ نه فرزند کس و نه کسی فرزند توست و نه هیچکس مثل و همتای توست؛ که حضرت محمد (ص) بنده (خاص) و فرستادهی تو بر خلق است، درود تو بر او و آل او باد؛ ای خدا، تو را هر روز کار و شأنی است، چنانکه از شأن توست که بر من تفضل فرمودی
بِأَنْ جَعَلْتَنِي مِنْ أَهْلِ إِجَابَتِكَ وَ أَهْلِ دِينِكَ وَ أَهْلِ دَعْوَتِكَ وَ وَفَّقْتَنِي لِذَلِكَ فِي مُبْتَدَإِ خَلْقِي تَفَضُّلاً مِنْكَ وَ كَرَماً وَ جُوداً ثُمَّ أَرْدَفْتَ الْفَضْلَ فَضْلاً وَ الْجُودَ جُوداً وَ الْكَرَمَ كَرَماً رَأْفَةً مِنْكَ وَ رَحْمَةً إِلَي أَنْ جَدَّدْتَ ذَلِكَ الْعَهْدَ لِي تَجْدِيداً بَعْدَ تَجْدِيدِكَ خَلْقِي وَ كُنْتُ نَسْياً مَنْسِيّاً نَاسِياً سَاهِياً غَافِلاً فَأَتْمَمْتَ نِعْمَتَكَ بِأَنْ ذَكَّرْتَنِي ذَلِكَ وَ مَنَنْتَ بِهِ عَلَيَّ وَ هَدَيْتَنِي لَهُ فَلْيَكُنْ مِنْ شَأْنِكَ يَا إِلَهِي وَ سَيِّدِي وَ مَوْلاَيَ أَنْ تُتِمَّ لِي ذَلِكَ
که مرا از اهل اجابت خود مقرر داشتی و اهل دین خود و لایق دعوت خویش گردانیدی، و بر این کار در بدو خلقت من از تفضل و کرم و جودت مرا موفق داشتی؛ سپس در پیِ فضل خود فضلی دیگر، و از پیِ جودت جودی دیگر، و از پیِ کرم کرمی دیگر از راهِ رأفت و رحمتِ خود بر من فرمودی؛ تا آنکه این عهد را بر من مجدد کردی پس از خلقت من، و من بهکلی فراموششده بودم یا سهو و نسیان و غفلت (از نعمتهایت) بود؛ پس تو نعمت را بر من تمام عطا کردی که مرا در نظر داشتی و به نعمت ممنون گردانیدی و برای نعمتِ کامل مرا هدایت کردی؛ ای خدای من و سید و مولای من، (درخواستم از تو این است که) این نعمتِ ایمان را
وَ لاَ تَسْلُبَنِيهِ حَتَّي تَتَوَفَّانِي عَلَي ذَلِكَ وَ أَنْتَ عَنِّي رَاضٍ فَإِنَّكَ أَحَقُّ الْمُنْعِمِينَ أَنْ تُتِمَّ نِعْمَتَكَ عَلَيَ اللَّهُمَّ سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا وَ أَجَبْنَا دَاعِيَكَ بِمَنِّكَ فَلَكَ الْحَمْدُ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ بِرَسُولِهِ مُحَمَّدٍ صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ صَدَّقْنَا وَ أَجَبْنَا دَاعِيَ اللَّهِ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فِي مُوَالاَةِ مَوْلاَنَا وَ مَوْلَي الْمُؤْمِنِينَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَبْدِ اللَّهِ وَ أَخِي رَسُولِهِ وَ الصِّدِّيقِ الْأَكْبَرِ وَ الْحُجَّةِ عَلَي بَرِيَّتِهِ الْمُؤَيِّدِ بِهِ نَبِيَّهُ وَ دِينَهُ الْحَقَّ الْمُبِينَ عَلَماً لِدِينِ اللَّهِ وَ خَازِناً لِعِلْمِهِ وَ عَيْبَةَ غَيْبِ اللَّهِ وَ مَوْضِعَ سِرِّ اللَّهِ وَ أَمِينَ اللَّهِ عَلَي خَلْقِهِ وَ شَاهِدَهُ فِي بَرِيَّتِهِ
بر من تا هنگامی که مرا بمیرانی باقی بداری تا تو از من خشنود باشی، که البته ذیحقترِ منعمانی نعمتت را بر من کامل گردان؛ خدایا، فرمان تو را شنیده و اطاعت کردیم و رسولت را که بهسویِ تو ما را دعوت کرد، بهلطفِ تو اجابت کردیم، پس تو را سپاس بر آمرزشِ تو پروردگارا که بازگشتِ ما بهسوی توست؛ ما به خدایِ یکتایِ بیشریک ایمان آوردیم و به رسولِ او حضرت محمد (ص) گرویدیم، و تصدیق به نبوتش کردیم و او را که بهسوی خدا میخواند اجابت کردیم، امرِ پیغمبرِ تو را پیروی کردیم دربارهی دوستی و اطاعتِ مولای ما و مولای همهی مؤمنان، امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع) که بندهی خداست و برادرِ رسولِ او و صدّیقِ اکبر و حجتِ خدا بر خلق است، و به وجودِ او پیغمبر و دینِ خدا که بر حقبودنش آشکار است مؤید و منصور شد؛ او علمِ دینِ خدا و خزانهدارِ علمِ اوست، و صندوقِ اسرارِ غیبِ الهی و موضعِ سرّ خدا و امینِ خدا بر خلقش و شاهد او در میانِ خلق است
اللَّهُمَّ رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِياً يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ كَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَ تَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ رَبَّنَا وَ آتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَي رُسُلِكَ وَ لاَ تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لاَ تُخْلِفُ الْمِيعَادَ فَإِنَّا يَا رَبَّنَا بِمَنِّكَ وَ لُطْفِكَ أَجَبْنَا دَاعِيَكَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ وَ صَدَّقْنَاهُ وَ صَدَّقْنَا مَوْلَي الْمُؤْمِنِينَ وَ كَفَرْنَا بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ فَوَلِّنَا مَا تَوَلَّيْنَا وَ احْشُرْنَا مَعَ أَئِمَّتِنَا فَإِنَّا بِهِمْ مُؤْمِنُونَ مُوقِنُونَ وَ لَهُمْ مُسَلِّمُونَ آمَنَّا بِسِرِّهِمْ وَ عَلاَنِيَتِهِمْ وَ شَاهِدِهِمْ وَ غَائِبِهِمْ وَ حَيِّهِمْ وَ مَيِّتِهِمْ وَ رَضِينَا بِهِمْ أَئِمَّةً وَ قَادَةً وَ سَادَةً
خدایا، پروردگارِ ما، همانا ما ندایِ ندادهندهای را شنیدیم که برای ایمان ندا میداد که به پروردگارتان ایمان بیاورید، پس ایمان آوردیم؛ پروردگارا، پس گناهانِ ما را بیامرز و بدیهای ما را از ما بزدای و ما را با نیکوکاران بمیران؛ پروردگارا، آنچه را بر پیامبرانت وعده دادی به ما عطا فرما و ما را روزِ قیامت خوار مگردان، که تو خلافِ وعده نمیکنی؛ پس ما، پروردگارا، بهلطف و مِنَّتِ تو، دعوتکنندهات را اجابت کردیم و از رسول پیروی کرده و او را تصدیق کردیم، و مولایِ مؤمنان را تصدیق کردیم و به جبت و طاغوت کافر شدیم؛ پس ولایتِ ما را همان قرار ده که پذیرفتیم و ما را با امامانمان محشور کن، که ما به آنان مؤمن و یقیندار و تسلیمیم؛ به نهان و آشکارشان و حاضر و غایبشان و زنده و مُردهشان ایمان آوردیم، و به امامت و رهبری و سیادتشان بر خود خشنودیم
وَ حَسْبُنَا بِهِمْ بَيْنَنَا وَ بَيْنَ اللَّهِ دُونَ خَلْقِهِ لاَ نَبْتَغِي بِهِمْ بَدَلاً وَ لاَ نَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِمْ وَلِيجَةٍ وَ بَرِئْنَا إِلَي اللَّهِ مِنْ كُلِّ مَنْ نَصَبَ لَهُمْ حَرْباً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ كَفَرْنَا بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ الْأَوْثَانِ الْأَرْبَعَةِ وَ أَشْيَاعِهِمْ وَ أَتْبَاعِهِمْ وَ كُلِّ مَنْ وَالاَهُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ مِنْ أَوَّلِ الدَّهْرِ إِلَي آخِرِهِ اللَّهُمَّ إِنَّا نُشْهِدُكَ أَنَّا نَدِينُ بِمَا دَانَ بِهِ مُحَمَّدٌ وَ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ وَ قَوْلُنَا مَا قَالُوا وَ دِينُنَا مَا دَانُوا بِهِ مَا قَالُوا بِهِ قُلْنَا وَ مَا دَانُوا بِهِ دِنَّا وَ مَا أَنْكَرُوا أَنْكَرْنَا وَ مَنْ وَالَوْا وَالَيْنَا وَ مَنْ عَادَوْا عَادَيْنَا وَ مَنْ لَعَنُوا لَعَنَّا وَ مَنْ تَبَرَّءُوا مِنْهُ تَبَرَّأْنَا مِنْهُ وَ مَنْ تَرَحَّمُوا عَلَيْهِ تَرَحَّمْنَا عَلَيْهِ
و همانها میانِ ما و خدا بساند، نه دیگرِ خلق؛ بهجایِ آنان بدلی نمیجوییم و جز آنان پناهی نمیگیریم؛ و بهسویِ خدا بیزاری میجوییم از هر که با آنان جنگ برافراشت، از جن و انس، از پیشینیان و پسینیان؛ و کافریم به جبت و طاغوت و بتهای چهارگانه و پیروان و دنبالهروانشان و هر که آنان را دوست دارد از جن و انس، از آغازِ روزگار تا پایانش؛ خدایا، تو را گواه میگیریم که ما به همان دینی معتقدیم که محمد و آلِ محمد (ص) بدان معتقدند، و سخنِ ما همان است که ایشان گفتند و دینِ ما همان است که ایشان بدان معتقدند؛ آنچه گفتند گفتیم و آنچه بدان معتقد شدند معتقدیم، و آنچه انکار کردند انکار کردیم؛ و هرکه را دوست داشتند دوست داریم و هرکه را دشمن داشتند دشمن داریم، و هرکه را لعنت کردند لعنت میکنیم، و از هرکه بیزاری جستند بیزاریم، و بر هرکه رحمت فرستادند رحمت میفرستیم
آمَنَّا وَ سَلَّمْنَا وَ رَضِينَا وَ اتَّبَعْنَا مَوَالِيَنَا صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ اللَّهُمَّ فَتَمِّمْ لَنَا ذَلِكَ وَ لاَ تَسْلُبْنَاهُ وَ اجْعَلْهُ مُسْتَقِرّاً ثَابِتاً عِنْدَنَا وَ لاَ تَجْعَلْهُ مُسْتَعَاراً وَ أَحْيِنَا مَا أَحْيَيْتَنَا عَلَيْهِ وَ أَمِتْنَا إِذَا أَمَتَّنَا عَلَيْهِ آلُ مُحَمَّدٍ أَئِمَّتُنَا فَبِهِمْ نَأْتَمُّ وَ إِيَّاهُمْ نُوَالِي وَ عَدُوَّهُمْ عَدُوَّ اللَّهِ نُعَادِي فَاجْعَلْنَا مَعَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ فَإِنَّا بِذَلِكَ رَاضُونَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ
ایمان آوردیم و تسلیم شدیم و خشنود گشتیم و از مولایانمان -درودِ خدا بر ایشان- پیروی کردیم؛ خدایا، این را برای ما کامل کن و از ما مگیر و آن را نزدِ ما استوار و پایدار گردان، نه بهعاریت؛ و ما را بر همین زنده بدار و بر همین بمیران؛ آلِ محمد امامانِ مایند، پس به آنان اقتدا میکنیم و آنان را دوست میداریم و دشمنشان را که دشمنِ خداست دشمن میداریم؛ پس ما را در دنیا و آخرت با آنان و از مقربان قرار ده، که ما بدین راضیایم، ای مهربانترینِ مهربانان.
الْحَمْدُ لِلَّهِ ... شُكْراً لِلَّهِ
[سپس دوباره به سجده رود و صد مرتبه «الْحَمْدُ لِلَّهِ» و صد مرتبه «شُكْراً لِلَّهِ» بگوید.] روایت شده هرکه این عمل را بهجا آورد، ثواب کسی را دارد که در روز عید غدیر نزد رسول خدا (ص) حاضر شده و با آن حضرت بر ولایتِ امیرالمؤمنین (ع) بیعت کرده باشد. بهتر است این نماز نزدیک به هنگامِ گذشتنِ خورشید از لحظهی ظهر (زوال) بهجا آورده شود، زیرا رسول خدا (ص) در همان ساعت امیرالمؤمنین (ع) را در غدیرخم به امامت و خلافت برای مردم نصب فرمود.
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ... اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ... إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
[نمازِ دوم، جداگانه از نمازِ اول — به روایتِ erfan.ir از خودِ متنِ مفاتیحالجنان، تکمنبعی (در ahlolbait.com یافت نشد): «غسل کند و نیم ساعت پیش از گذشتنِ خورشید از لحظهی ظهر، دو رکعت نماز بخواند؛ در هر رکعت، سورهی «حمد» یک بار، و سورهی «توحید» ده بار، و «آیتالکرسی» ده بار، و ده بار «إِنّا أَنْزَلْناهُ» [سورهی قدر] خوانده شود، که برابرِ صد هزار حج و صد هزار عمره است و باعثِ برآوردهشدنِ حوایجِ دنیا و آخرتِ او، به آسانی و عافیت از جانبِ خدای کریم است.» خودِ شیخ عباس قمی در همینجا پانوشتی افزوده که عیناً نقل میشود، چون خودش هم آن را قطعی نمیداند: «پوشیده نماند که در کتاب «اقبال» [ابن طاووس] در بیانِ این نماز، سورهی «قدر» مقدّم بر «آیتالکرسی» ذکر شده، و علامه مجلسی در «زاد المعاد» از کتابِ «اقبال» پیروی کرده و سورهی «قدر» را مقدّم داشته -چنانکه این حقیر هم در کتابهای دیگر به این صورت ذکر کردهام- ولی برابرِ پیجوییِ زیادی که کردم، بیشتر «آیتالکرسی» را مقدّم بر «قدر» دیدم. احتمالِ اینکه از قلمِ مبارکِ سید در کتاب «اقبال» سهوی شده، یا ناسخان در این نماز، هم در عددِ «حمد» و هم در مقدّمداشتنِ «قدر» بر «آیتالکرسی» اشتباهی کردهاند، یا اینکه این عملِ مستقلی غیر از آن نماز است، بسیار بعید به نظر میرسد؛ وَاللّٰهُ تَعَالَى الْعَالِمُ.»]