نحوه خواندن نافله‌های روزانه + آثار و برکات آن

نماز نافله چیست؟

نماز نافله به آن دسته از نمازهای مستحبی گفته می‌شود که جدای از نمازهای واجب روزانه (یعنی پنج نماز اصلی) خوانده می‌شوند. این نمازها، که به نام «نافله» معروف‌اند، معمولاً قبل یا بعد از نمازهای واجب ادا می‌شوند. در واقع، نمازهای نافله نوعی عبادت اضافه برای کسب پاداش بیشتر و تقرب بالاتر به پروردگار به شمار می‌آیند.

معنی لغوی نماز نافله

نافله از نظر لغوی به معنای افزوده و اضافه است و در اصطلاح فقهی به نمازهای مستحبی گفته می‌شود. اهمیت این نمازها در آن است که همچون هدیه‌ای به پیشگاه خداوند تقدیم می‌شوند و به خاطر سفارش‌های فراوانی که در روایات درباره خواندن آن‌ها آمده، از فضیلت‌ها و برکات زیادی برخوردارند.

انواع نمازهای نافله

نافله‌های یومیه

شامل نمازهایی است که قبل و بعد از نمازهای یومیه (صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشاء) خوانده می‌شوند.

نافله شب

به هشت رکعت نماز گفته می‌شود که بعد از نیمه شب شرعی تا اذان صبح خوانده می‌شود.

اهمیت و فضیلت نافله

افزایش ثواب

خواندن نمازهای نافله به عنوان یک عمل مستحب، ثواب و پاداش معنوی زیادی دارد.

جبران کمبودهای نمازهای واجب

اگر در نمازهای واجب کم و کاستی وجود داشته باشد، نمازهای نافله می‌توانند این کمبودها را جبران کنند.

نزدیکی به خداوند

خواندن نمازهای نافله، موجب افزایش تقرب و نزدیکی بیشتر به خداوند متعال می‌شود.

توصیه در روایات

در روایات بسیاری به خواندن نمازهای نافله تأکید شده است.

تعداد رکعت و زمان نافله‌های روزانه

نافله‌ها، در روزهای هفته به غیر از روز جمعه سی‌وچهار رکعت هستند:

• نماز نافله ظهر: هشت رکعت است. وقت نافله ظهر همان وقت نماز واجب ظهر است و پیش از نماز واجب ظهر خوانده می‌شود.
• نماز نافله عصر: هشت رکعت است. وقت نافله عصر همان وقت نماز واجب عصر است و پیش از نماز واجب عصر خوانده می‌شود.
• نماز نافله مغرب: چهار رکعت است. وقت نافله مغرب همان وقت نماز واجب مغرب است و بعد از نماز مغرب خوانده می‌شود.
• نماز نافله عشاء: دو رکعت است و چون دو رکعت نافله عشاء نشسته خوانده می‌شود یک رکعت حساب می‌شود. وقت نافله عشاء همان وقت نماز واجب عشاء است و بعد از نماز عشاء خوانده می‌شود.
• نماز نافله شب (نماز شب): یازده رکعت است. هشت رکعت از آن به عنوان نماز شب، دو رکعت نماز شَفع و یک رکعت نماز وِتر است. وقت نافله شب از نصف شب تا اذان صبح است.
• نماز نافله صبح: دو رکعت است. نافله صبح پیش از نماز صبح خوانده می‌شود.

در روز جمعه به شانزده رکعت نافله ظهر و نافله عصر چهار رکعت اضافه می‌شود.

نافله‌های روزانه در سفر

نافله‌های روزانه‌ای که نماز واجبشان در سفر شکسته خوانده می‌شوند مثل نماز ظهر و عصر، ساقط شده و نباید خوانده شوند، بنابراین نافله ظهر، عصر و عشاء در سفر ساقط شده و نافله شب، صبح و مغرب را می‌توان به جا آورد.

احادیث مربوط به نماز نافله

• پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) فرموده اند: خداوند متعال می فرماید که همواره بنده من به سبب خواندن نوافل به من نزدیک می شود در حالی که خالص برای من می باشد تا این که او را دوست می دارم، پس هنگامی که او را دوست داشتم گوش او می شوم که با آن می شنود و چشم او می شوم که با آن می بیند و دست او می شوم که با آن انتقام می گیرد و اگر از من حاجتی بخواهد به او می دهم و اگر از چیزی به من پناه آورد، او را پناه می دهم.
• از امام باقر(علیه السلام) نقل شده است: همانا ما به نمازهای نافله امر شدیم تا به واسطه آن ها نقص نمازهای واجب جبران شود.
• امام صادق (علیه السلام) فرموده اند: بر شما باد دوری از تنبلی و کسلی! همانا پروردگار شما مهربان است. که چیز کم را سپاس و شکر می ‌گوید. همانا مردی برای رضا و خشنودی خدا دو رکعت نماز مستحبّی بجا آورد خداوند به خاطر خواندن این دو رکعت مستحبّی او را داخل بهشت می‌کند.
• امام سجاد (علیه السلام) نیز در این بار سفارش بسیار بر استغفار کرده اند و فرموده اند که دارای برکات فراوانی بوده و برای دین و دنیای انسان آثار بسیاری دارد.
• پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز در مورد همین استغفار فرموده اند: خداوند گناهان صاحب این استغفار را با اینکه گناهانش آسمان ها و زمین هاى هفتگانه را پر کرده، همچنین به سنگینى کوه ها و عدد قطرات باران و به تعداد آنچه در بیابان و دریا باشد، را می آمرزد و به همین اندازه براى تلاوت کننده این استغفار، حسنات نوشته مى شودو وقتی بنده اى در شب یا روزى که این استغفار را میخواند، بمیرد؛ به بهشت مى رود و هیچ موقع گرفتار فقر نمى شود.

علت تشریع نمازهای نافله

دلایل زیادی بر مشروعيت نافله دلالت دارد:

1. روايات موجود در مورد نمازهای نافله: نمازهای واجب و نافله پنجاه و يك ركعت هستند. از آنها دو ركعت بعد از عشاء نشسته خوانده مي‌شود و ايستاده بخواند يك ركعت محسوب مي‌شود. نمازهاي واجب هفده ركعت و نمازهاي نافله سي و چهار ركعت مي‌باشند.
2. سیره پيامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه معصومين علیهم السلام، كه در تاريخ نقل شده است نمازهای مستحبّی فراوان مي‌خواندند و قول و فعل آنان برای ما حجّت است و اين نافله خواندن آنان دليل بر مشروعيّت نافله است. چنانکه از امام صادق علیه السلام نقل شده‌ كه فرمودند: «حضرت علی علیه السلام در آخر عمرش در هر روز و شب، هزار رکعت نماز مي‌خواندند».

خواندن نماز نافله هنگام راه رفتن

برای خواندن نماز نافله در حال حرکت بدون نیاز به رعایت قبله، پس از تکبیرة الاحرام و قرائت حمد و سوره، رکوع و سجود با اشارۀ سر یا چشم، انجام می‌شود.