نماز حضرت جعفر طیار (ع) — نماز جعفر

سُبْحانَ اللّٰهِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ، وَلا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَاللّٰهُ أَكْبَرُ.۱

[این نماز که اکسیرِ اعظم و کبریتِ احمر است، به سندهای بسیار معتبر با فضیلتِ فراوان -که مهم‌ترینِ آن آمرزشِ گناهانِ بزرگ است- روایت شده؛ بهترین زمانِ آن آغازِ روزِ جمعه است. آن چهار رکعت است با دو تشهد و دو سلام: رکعتِ اول پس از «حمد»، سوره‌ی «زلزال»؛ رکعتِ دوم پس از «حمد»، سوره‌ی «العادیات»؛ رکعتِ سوم پس از «حمد»، سوره‌ی «إذا جاءَ نصرُ اللّٰه»؛ رکعتِ چهارم پس از «حمد»، یک‌بار «قُلْ هُوَ اللّٰهُ أَحَدٌ». در هر رکعت، پس از پایانِ سوره‌ها، «پانزده‌بار» گفته می‌شود:] پاک و منزه است خدا، و ستایش تنها سزاوارِ اوست، و معبودی جز او نیست، و خداوند بزرگ‌تر از آن است که وصف شود.

۲

[در رکوع نیز همین تسبیحات ده‌بار، و پس از برخاستن از رکوع ده‌بار، و در سجده‌ی اول ده‌بار، و پس از سربرداشتن از سجده ده‌بار، و در سجده‌ی دوم ده‌بار، و پس از سجده -پیش از برخاستن برای رکعتِ بعد- ده‌بار گفته می‌شود؛ این ترتیب در هر چهار رکعت رعایت می‌گردد که مجموعِ تسبیحات به «سیصد» می‌رسد. شیخ کلینی از ابوسعید مدائنی روایت کرده: امام صادق (ع) فرمود: «آیا نمی‌خواهی ذکری را به تو تعلیم دهم که آن را در نمازِ جعفر بخوانی؟» گفتم: آری. فرمود: هنگامی که در رکعتِ چهارم به آخرین سجده رسیدی و از تسبیحات فارغ شدی، بگو:]

سُبْحانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ وَالْوَقارَ، سُبْحانَ مَنْ تَعَطَّفَ بِالْمَجْدِ وَتَكَرَّمَ بِهِ، سُبْحانَ مَنْ لَايَنْبَغِي التَّسْبِيحُ إِلّا لَهُ، سُبْحانَ مَنْ أَحْصيٰ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمُهُ، سُبْحانَ ذِي الْمَنِّ وَالنِّعَمِ، سُبْحانَ ذِي الْقُدْرَةِ وَالْكَرَمِ، اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَعاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِكَ، وَمُنْتَهَي الرَّحْمَةِ مِنْ كِتابِكَ، وَاسْمِكَ الْأَعْظَمِ وَكَلِماتِكَ التَّامَّةِ الَّتِي تَمَّتْ صِدْقاً وَعَدْلاً، صَلِّ عَليٰ مُحَمَّدٍ وَأَهْلِ بَيْتِهِ، وَافْعَلْ بِي كَذا وَكَذا.۳

پاک و منزه است آن‌که لباسِ توانمندی و بزرگ‌منشی در بر دارد، پاک و منزه است آن‌که به بزرگی مهر ورزد و به آن گرامی باشد، پاک و منزه است آن‌که پاکی جز برای او سزاوار نیست، پاک و منزه است آن‌که دانشش هر چیز را برشمارد، پاک و منزه است آن سرچشمه‌ی مهربانی و بخشش، پاک و منزه است آن دارایِ قدرت و بزرگواری؛ خدایا از تو خواستارم به‌حقِ بندها و گره‌گاه‌های شکوهِ عرشت و به‌حقِ نهایتِ مهرت که در کتابت آوردی و نامِ بزرگت و کلماتِ بی‌عیب و نقصت که در راستی و عدالت دارایِ کمال است، بر محمد و خاندانش درود فرست و با من چنین و چنان کن. [به‌جایِ «کذا و کذا»، حاجاتِ خود را از خدا بخواهد.]

يَا رَبِّ يَا رَبِّ [به‌اندازهٔ يك نفس]، يَا رَبَّاهُ يَا رَبَّاهُ [به‌اندازهٔ يك نفس]، رَبِّ رَبِّ [به‌اندازهٔ يك نفس]، يَا اللّٰهُ يَا اللّٰهُ [به‌اندازهٔ يك نفس]، يَا حَيُّ يَا حَيُّ [به‌اندازهٔ يك نفس]، يَا رَحِيمُ يَا رَحِيمُ [به‌اندازهٔ يك نفس]، يَا رَحْمٰنُ [هفت‌بار]، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ [هفت‌بار].۴

[شیخ طوسی و سید ابن طاووس از مفضل بن عمر روایت کرده‌اند: روزی امام صادق (ع) را دیدم که نمازِ جعفر خواندند و پس از نماز دست‌ها را بلند کردند و این ذکرها را -هر یک به‌اندازه‌ای که یک نفس اجازه دهد، جز دو موردِ آخر که هفت‌بار- خواندند:] ای پروردگار، ای پروردگار / ای پروردگارِ من، ای پروردگارِ من / پروردگارا، پروردگارا / ای خدا، ای خدا / ای زنده، ای زنده / ای مهربان، ای مهربان / ای بخشاینده (هفت‌بار) / ای مهربان‌ترینِ مهربانان (هفت‌بار). سپس این دعا را خواندند:

اللّٰهُمَّ إِنِّي أَفْتَتِحُ الْقَوْلَ بِحَمْدِكَ، وَأَنْطِقُ بِالثَّناءِ عَلَيْكَ، وَاُمَجِّدُكَ وَلَا غَايَةَ لِمَدْحِكَ، وَأُثْنِي عَلَيْكَ وَمَنْ يَبْلُغُ غايَةَ ثَنَائِكَ وَأَمَدَ مَجْدِكَ، وَأَنَّيٰ لِخَلِيقَتِكَ كُنْهُ مَعْرِفَةِ مَجْدِكَ، وَأَيَّ زَمَنٍ لَمْ تَكُنْ مَمْدُوحاً بِفَضْلِكَ، مَوْصُوفاً بِمَجْدِكَ، عَوَّاداً عَلَي الْمُذْنِبِينَ بِحِلْمِكَ، تَخَلَّفَ سُكَّانُ أَرْضِكَ عَنْ طَاعَتِكَ، فَكُنْتَ عَلَيْهِمْ عَطُوفاً بِجُودِكَ، جَوَاداً بِفَضْلِكَ، عَوَّاداً بِكَرَمِكَ، يَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْمَنَّانُ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرامِ.۵

خدایا! سخنم را با ستایشِ تو آغاز می‌کنم و با ثنایِ تو گویا می‌شوم، و تو را به بزرگی می‌ستایم درحالی‌که ستایشت را پایانی نیست، و تو را سپاس می‌گویم؛ کیست آن‌که به نهایتِ سپاست و بلندایِ بزرگی‌ات برسد؟ آفریدگانت را چه رسد که به شناختِ ژرفایِ عظمتِ تو دست یابند؟ چه زمانی بوده که به احسان و بخششت ستوده و به عظمتت موصوف نبودی؟ کدامین زمان بوده که با بردباریِ خویش پیاپی از گنه‌کاران درنگذشته باشی؟ ساکنانِ زمینت از فرمانبرداریِ تو سرپیچی کردند، ولی تو با بخششِ خویش بر آنان مهر ورزیدی، به احسانِ خود به آنان بخشیدی و به بزرگواری‌ات پی‌درپی به آنان روی کردی، ای که معبودی جز تو نیست، بخشایشگری که دارایِ بزرگی و رأفت و محبتی. [حضرت فرمود: ای مفضل، هرگاه تو را حاجتِ ضروری پیش آید، نمازِ جعفر را بخوان و این دعا را بخوان و حاجتت را از خدا بخواه که به خواستِ خدا برآورده می‌شود.]

۶

[نویسنده (شیخ عباس قمی) گوید: شیخ طوسی برای برآورده‌شدنِ حاجت از امام صادق (ع) روایت کرده: روزهای چهارشنبه و پنجشنبه و جمعه را روزه بدار؛ چون روز پنجشنبه به آخر رسد، به ده مسکین -هر مسکینی یک مُدّ [تقریباً ۱۰ سیر]- طعام صدقه بده؛ آغازِ روزِ جمعه غسل کن و به محراب برو و نمازِ جعفر را بخوان، آنگاه زانوها را برهنه ساز و بر زمین بگذار و -علاوه بر دعای پیشین- ذکرهای زیر را هر یک ده‌بار بگو، سپس حاجتِ خود را بطلب:]

يَا رَبَّاهْ [ده‌بار]، يا اللّهُ [ده‌بار]، يا سيداهُ [ده‌بار]، يا مولاياهُ [ده‌بار]، يَا رَجَاءاهُ [ده‌بار]، يَا غِيَاثَاهُ [ده‌بار]، يَا غَايَةَ رَغْبَتَاهُ [ده‌بار]، يَا رَحْمٰنُ [ده‌بار]، يَا رَحِيمُ [ده‌بار]، يَا مُعْطِيَ الْخَيْرَاتِ [ده‌بار]، صَلِّ عَليٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ كَثِيراً طَيِّباً كَأَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ عَليٰ أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ [ده‌بار].۷

ای پروردگار / ای خدا / ای سرور / ای مولا / ای امید / ای پناه / ای نهایتِ رغبت / ای بخشاینده / ای مهربان / ای عطابخش -هر یک ده‌بار- سپس: درودِ فراوان و پاکیزه بر محمد و خاندانِ محمد فرست، همچون بهترینِ درودها که بر بنده‌ای از بندگانِ خود فرستی (ده‌بار)، و حاجتِ خود را بطلب.