تعقیب نماز صبح

أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي وَأَتُوبُ إِلَيْهِ۱

(هفتاد مرتبه) طلب آمرزش می‌کنم از خداوندی که پرورش‌دهنده‌ی من است و من به‌سوی او بازمی‌گردم؛ هر که این ذکر را بگوید، خدا او را می‌آمرزد، هرچند در آن روز هفتاد هزار گناه مرتکب شده باشد — در روایتی دیگر، هفتصد گناه آمده است.

سوره‌ي «توحيد» (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ)۲

به روایتی از امیرمؤمنان (ع)، هر که پس از نماز صبح یازده مرتبه سوره‌ی «توحید» را بخواند، در آن روز گناهی بر او نوشته نمی‌شود؛ در «بلد الامین» نیز از پیامبر (ص) روایت شده: هر که سوره‌ی «توحید» را هر روز ده مرتبه بخواند، در آن روز هر چه شیطان بکوشد، گناهی بر او نوشته نمی‌شود.

مَا شَاءَ اللَّه كَانَ، لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّهَ إِلّا بِاللَّه العَلِيِّ العَظِيمِ۳

(صد مرتبه) آنچه خدا خواست شد، هیچ نیرو و توانی نیست جز به خدای بلندمرتبه‌ی بزرگ؛ به روایتی از امام صادق (ع)، هر که پس از نماز صبح این ذکر را صد مرتبه بگوید، در آن روز هیچ مکروهی نبیند.

سوره‌ي «قدر» (إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ)۴

به روایتی از امام باقر (ع)، هر که سوره‌ی «قدر» را بعد از نماز صبح ده مرتبه، هنگام گذشتن آفتاب از ظهر شرعی ده مرتبه و بعد از نماز عصر ده مرتبه بخواند، پاداشی بزرگ می‌برد؛ به روایتی دیگر از امام جواد (ع)، تقسیمِ آن به هفتادوشش مرتبه در شبانه‌روز (پیش و پس از هر یک از نمازها، و در وقتِ خواب) نیز نقل شده است.

سُبْحانَ اللَّه الْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّهَ إِلّا بِاللَّهِ الْعَلِيِ الْعَظِيمِ۵

(ده مرتبه) خدای بزرگ را منزه می‌دانم و به ثنای او مشغولم و هیچ نیرو و توانی نیست جز به خدای بلندمرتبه‌ی بزرگ. به روایتی از پیامبر (ص)، خداوند به‌واسطه‌ی این ذکر، تندرستی از کوری و دیوانگی و خوره و پریشانی و زیر آوار ماندن و بی‌خردی در پیری را نصیب گوینده‌اش می‌کند.

سُبْحانَ اللّٰهِ مِلْءَ الْمِيزانِ، وَمُنْتَهَي الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ. الْحَمْدُ لِلّٰهِ مِلْءَ الْمِيزانِ، وَمُنْتَهَي الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ. لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ مِلْءَ الْمِيزَانِ، وَمُنْتَهَي الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ. اللّٰهُ أَكْبَرُ مِلْءَ الْمِيزَانِ، وَمُنْتَهَي الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضَا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ.۶

(هر یک سه مرتبه) منزّه است خدا، به پُریِ ترازو و نهایتِ دانش و سرحدِّ خشنودی و وزنِ عرش و پهنایِ کرسی. / خدا را ستایش، به پُریِ ترازو و نهایتِ دانش و سرحدِّ خشنودی و وزنِ عرش و پهنایِ کرسی. / معبودی جز خدا نیست، به پُریِ ترازو و نهایتِ دانش و سرحدِّ خشنودی و وزنِ عرش و پهنایِ کرسی. / خدا بزرگ‌تر است، به پُریِ ترازو و نهایتِ دانش و سرحدِّ خشنودی و وزنِ عرش و پهنایِ کرسی.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ، لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ۷

(صد مرتبه، به روایتی سه یا ده مرتبه) به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانی‌اش همیشگی است، هیچ نیرو و توانی نیست جز به خدای بلندمرتبه‌ی بزرگ. به روایتی از امام رضا (ع)، این ذکر به اسمِ اعظمِ خدا نزدیک‌تر است تا سیاهیِ چشم به سپیدیِ آن.

سُبْحانَ اللّٰهِ الْعَظِيمِ وَ بِحَمْدِهِ، أَسْتَغْفِرُ اللّٰه وَ أَسْأَلُهُ مِنْ فَضْلِهِ۸

(ده مرتبه — «دعای جامعِ دنیا و آخرت»، به روایتی از امام کاظم ع) منزّه است خدایی که با عظمت است و به حمد و ستایش او مشغولم، از خداوند آمرزش می‌طلبم و از فضل و عنایتش سؤال می‌کنم.

تَوَكَّلْتُ عَلَي الْحَيِّ الْقَيُّومِ الَّذِي لَايَمُوتُ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ، وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً. اللّٰهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُؤْسِ وَالْفَقْرِ، وَمِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ وَالسُّقْمِ، وَأَسْأَلُكَ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيٰ أَداءِ حَقِّكَ إِلَيْكَ وَ إِلَي النَّاسِ.۹

(دعای ادای قرض، به روایتی از امام صادق ع) توکل کردم بر زنده‌ی پاینده‌ای که نمی‌میرد و خدا را ستایش که فرزندی نگرفت و برای او در فرمانروایی شریکی نیست و برای او سرپرستیِ از‌روی‌خواری نمی‌باشد و بزرگش شمار، بزرگ‌شمردنی شایسته. خدایا به تو پناه می‌آورم از تنگدستی و فقر و از فشار قرض و بیماری، و از تو می‌خواهم مرا بر ادای حقّت نسبت به خود و مردم یاری کنی. (به روایتِ شیخ طوسی و دیگران، به‌جای «وَمِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ وَالسُّقْمِ» چنین ادامه می‌یابد: «وَمِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ، فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَعِنِّي عَلَىٰ أَداءِ حَقِّكَ إِلَيْكَ وَ إِلَى النَّاسِ» یعنی: «و از فشارِ قرض [پناه می‌برم]؛ پس بر محمّد و خاندانش درود فرست و مرا بر ادای حقّت نسبت به خود و مردم یاری کن».)

لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَي الْحَيِّ الَّذِي لَايَمُوتُ، وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ، وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً.۱۰

(دعای رفعِ پشیمانی و بیماری، به روایتی از پیامبر ص) هیچ نیرو و توانی نیست جز به خدای بلندمرتبه‌ی بزرگ، توکل کردم بر زنده‌ای که هرگز نمی‌میرد و خدا را ستایش که فرزندی نگرفت و برای او در فرمانروایی شریکی نیست و برای او از‌روی‌خواری سرپرستی نیست، و بزرگش شمار، بزرگ‌شمردنی شایسته.

اللّٰهُمَّ فاطِرَ السَّمَواتِ وَالْأَرْضِ، عالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ، الرَّحْمانَ الرَّحِيمَ، أَعْهَدُ إِلَيْكَ فِي هٰذِهِ الدُّنْيَا أَنَّكَ أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَاشَرِيكَ لَكَ، وَأَنَّ مُحَمَّداً صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ. اللّٰهُمَّ فَصَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَلَا تَكِلْنِي إِلَيٰ نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ أَبَداً وَلَا إِليٰ أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ، فَإِنَّكَ إِنْ وَكَلْتَنِي إِلَيْها تُباعِدْنِي مِنَ الْخَيْرِ، وَتُقَرِّبْنِي مِنَ الشَّرِّ، أَيْ رَبِّ لَاأَثِقُ إِلّا بِرَحْمَتِكَ، فَصَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَيِّبينَ وَاجْعَلْ لِي عِنْدَكَ عَهْداً تُؤَدِّيهِ إِلَيَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّكَ لَاتُخْلِفُ الْمِيعادَ.۱۱

(دعای عهدِ بهشتی، به روایتی از پیامبر ص) خدایا، ای آفریننده‌ی آسمان‌ها و زمین، دانای پنهان و پیدا، ای بخشنده‌ی مهربان، با تو در این دنیا عهد می‌کنم که به‌راستی تویی خدا، معبودی جز تو نیست، یگانه‌ای و برای تو شریکی نیست و محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) بنده و فرستاده‌ی توست؛ خدایا بر محمّد و خاندانش درود فرست و مرا هیچ‌گاه، به‌اندازه‌ی یک چشم‌برهم‌نهادن، به خویشتن و نه به هیچ‌یک از آفریدگانت وامگذار، که اگر مرا به خویشتن واگذاری، از خیر دورم می‌کنی و به شرّ نزدیکم می‌کنی؛ ای پروردگارم، جز به رحمتت اطمینان ندارم. پس بر محمّد و خاندانِ پاکیزه‌اش درود فرست و برای من نزدِ خود عهدی قرار ده که آن را در روزِ قیامت به من بپردازی، که به‌راستی تو خُلفِ وعده نمی‌کنی.

«رَبِّ صَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ» «اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ» «يَا رَبِّ صَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ أَعْتِقْ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ»۱۲

پروردگارا! بر محمد و خاندانش درود فرست — به روایتی از امام صادق (ع)، خداوند به‌واسطه‌ی این ذکر، گوینده‌اش را از آتش دوزخ حفظ می‌کند. / خدایا بر محمد و خاندان محمد درود فرست (صد مرتبه، به‌روایتی از ابن‌بابویه؛ تا خداوند چهره‌اش را از آتش دوزخ نگاه دارد). / پروردگارا! بر محمد و خاندان محمد درود فرست و مرا از آتش [دوزخ] آزاد کن (صد مرتبه، پیش از سخن‌گفتن، به روایتی دیگر).