اعمال مسجد سهله
آدابِ ورود و دعاهایِ چهارگوشهی مسجد، به روایتِ سید ابن طاووس
دربارهی این دعا
مسجدِ سهله در نجف، پس از مسجدِ کبیرِ کوفه، برترین مسجدِ آن منطقه شمرده میشود؛ به روایتِ امام صادق (ع)، جایگاهِ آیندهی سکونتِ حضرت ولیِّعصر (عج) است. این صفحه آدابِ ورود و دعاهایِ چهار گوشهی مسجد (طبقِ سید ابن طاووس) را دربر دارد.
ترجمه: استاد حسین انصاریان
بِسْمِ اللّٰهِ، وَبِاللّٰهِ، وَمِنَ اللّٰهِ، وَإِلَي اللّٰهِ، وَمَا شاءَ اللّٰهُ، وَخَيْرُ الْأَسْماءِ لِلّٰهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَي اللّٰهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ. اللّٰهُمَّ اجْعَلْنِي مِنْ عُمّارِ مَساجِدِكَ وَبُيُوتِكَ. اللّٰهُمَّ إِنِّي أَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِمُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأُقَدِّمُهُمْ بَيْنَ يَدَيْ حَوائِجِي فَاجْعَلْنِي اللّٰهُمَّ بِهِمْ عِنْدَكَ وَجِيهاً فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ.
(به روایتِ امام صادق (ع) از ابوبصیر: مسجدِ سهله، پس از مسجدِ کبیرِ کوفه، برترین مسجدِ آن منطقه است — خانهی حضرت ادریس و ابراهیم، و در روایتی جایگاهِ آیندهی سکونتِ حضرت صاحبالامر؛ چون خواستی وارد شوی، نزدِ درگاه بایست و بگو:) به نامِ خدا و به خدا و از خدا و به سویِ خدا و آنچه خدا خواست، و بهترینِ نامها از آنِ خداست؛ بر خدا توکل کردم و هیچ نیرو و توانی نیست جز به خدایِ بلندمرتبهی بزرگ؛ خدایا مرا از آبادکنندگانِ مساجد و خانههایت قرار ده؛ خدایا من بهوسیلهی محمّد و خاندانِ محمّد به تو رو میکنم و آنان را پیشاپیشِ حوایجم پیش میاندازم؛ خدایا به حقِّ آنان مرا در پیشگاهت آبرومندِ دنیا و آخرت و از مقرّبان قرار ده.
اللّٰهُمَّ اجْعَلْ صَلاتِي بِهِمْ مَقْبُولَةً، وَذَنْبِي بِهِمْ مَغْفُوراً، وَرِزْقِي بِهِمْ مَبْسُوطاً، وَدُعائِي بِهِمْ مُسْتَجاباً، وَحَوائِجِي بِهِمْ مَقْضِيَّةً، وَانْظُرْ إِلَيَّ بِوَجْهِكَ الْكَرِيمِ نَظْرَةً رَحِيمَةً أَسْتَوْجِبُ بِهَا الْكَرامَةَ عِنْدَكَ، ثُمَّ لَاتَصْرِفْهُ عَنِّي أَبَداً، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَالْأَبْصارِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَيٰ دِينِكَ وَدِينِ نَبِيِّكَ وَوَلِيِّكَ، وَلَا تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي، وَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ. اللّٰهُمَّ إِلَيْكَ تَوَجَّهْتُ، وَمَرْضاتَكَ طَلَبْتُ، وَثَوابَكَ ابْتَغَيْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ. اللّٰهُمَّ فَأَقْبِلْ بِوَجْهِكَ إِلَيَّ، وَأَقْبِلْ بِوَجْهِي إِلَيْكَ.
خدایا به حقِّ آنان نمازم را پذیرفته و گناهم را آمرزیده و روزیام را گسترده و دعایم را مستجاب و حاجاتم را برآورده ساز، و به حقِّ ذاتت به من نظر کن، نظری رحیمانه که به سببِ آن در پیشگاهت مستحقِّ کرامت شوم، سپس آن نظر را هیچگاه از من بازمگردان، ای مهربانترین مهربانان؛ ای زیروروکنندهی دلها و دیدهها، دلم را بر دینت و دینِ پیامبرت و ولیات پابرجا کن و قلبم را پس از آنکه هدایتم نمودی منحرف مساز و از نزدِ خویش به من رحمتی ببخش که تو بسیار بخشندهای؛ خدایا به سویِ تو رو کردم و خشنودیات را خواستم و پاداشت را جویا شدم و به تو ایمان آوردم و بر تو توکل کردم؛ خدایا رویت را به سویم کن و رویم را به سویت قرار ده. (سپس آیتالکرسی و سورهی فلق و ناس را بخوان و هریک از «سبحانالله»، «الحمدلله»، «لا اله الا الله» و «الله اکبر» را هفت مرتبه بگو، آنگاه بخوان:)
اللّٰهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ عَلَيٰ مَا هَدَيْتَنِي، وَلَكَ الْحَمْدُ عَلَيٰ مَا فَضَّلْتَنِي، وَلَكَ الْحَمْدُ عَلَيٰ مَا شَرَّفْتَنِي، وَلَكَ الْحَمْدُ عَلَيٰ كُلِّ بَلاءٍ حَسَنٍ ابْتَلَيْتَنِي. اللّٰهُمَّ تَقَبَّلْ صَلاتِي وَدُعائِي، وَطَهِّرْ قَلْبِي، وَاشْرَحْ لِي صَدْرِي، وَتُبْ عَلَيَّ، إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ.
خدایا تو را سپاس بر اینکه مرا هدایت کردی و تو را سپاس بر اینکه به من برتری دادی و تو را سپاس بر اینکه به من برجستگی بخشیدی و تو را سپاس بر هر پیشآمدِ نیکویی که مرا با آن آزمودی؛ خدایا نماز و دعایم را بپذیر و دلم را پاک کن و سینهام را گشایش و دلگرمی ده و توبهام را بپذیر، که تو بسیار توبهپذیرِ مهربانی.
أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ مُبْدِئُ الْخَلْقِ وَمُعِيدُهُمْ، وَأَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ خالِقُ الْخَلْقِ وَرَازِقُهُمْ، وَأَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْقَابِضُ الْباسِطُ، وَأَنْتَ اللّٰهُ لَا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ مُدَبِّرُ الْأُمُورِ وَباعِثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ، أَنْتَ وارِثُ الْأَرْضِ وَمَنْ عَلَيْها، أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الْمَخْزُونِ الْمَكْنُونِ الْحَيِّ الْقَيُّومِ، وَأَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ عالِمُ السِّرِّ وَأَخْفيٰ، أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الَّذِي إِذا دُعِيتَ بِهِ أَجَبْتَ، وَإِذَا سُئِلْتَ بِهِ أَعْطَيْتَ.
(به روایتِ سید ابن طاووس: در شبِ چهارشنبه بینِ مغرب و عشا وارد شو، نمازِ مغرب و نافله بخوان، دو رکعت نمازِ تحیتِ مسجد بگزار، سپس دستها را به آسمان بلند کن و بگو:) تویی خدا، معبودی جز تو نیست، آغازکنندهی آفریدهها و بازگردانندهی آنهایی؛ و تویی خدا، معبودی جز تو نیست، آفرینندهی مخلوقات و روزیدهندهی آنانی؛ و تویی خدا، معبودی جز تو نیست، گیرنده و گسترندهای؛ و تویی خدا، معبودی جز تو نیست، تدبیرکنندهی امور و برانگیزانندهی کسانی که در گورهایند؛ تویی وارثِ زمین و هرکه رویِ آن است؛ از تو میخواهم به حقِّ نامِ محفوظ و پنهان و زنده و پایندهات؛ و تویی خدا، معبودی جز تو نیست، دانایِ پنهان و پنهانتری؛ از تو میخواهم به حقِّ نامت که چون به آن خوانده شوی اجابت کنی و هرگاه به آن درخواست شوی عطا نمایی.
وَأَسْأَلُكَ بِحَقِّكَ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَأَهْلِ بَيْتِهِ، وَبِحَقِّهِمُ الَّذِي أَوْجَبْتَهُ عَلَيٰ نَفْسِكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَقْضِيَ لِي حَاجَتِي، السَّاعَةَ السَّاعَةَ، يَا سامِعَ الدُّعاءِ، يَا سَيِّداهُ يَا مَوْلاهُ يَا غِيَاثَاهُ، أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسَكَ، أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِي عِلْمِ الْغَيْبِ عِنْدَكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تُعَجِّلَ فَرَجَنَا السَّاعَةَ، يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَالْأَبْصَارِ، يَا سَمِيعَ الدُّعَاءِ.
و از تو میخواهم به حقّت بر محمّد و اهلبیتش و به حقِّ آنانکه آن را بر خود واجب کردهای، اینکه بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرستی و در همین ساعت و همین ساعت حاجتم را برآوری، ای شنوندهی دعا، ای آقایِ من، ای مولایِ من، ای فریادرسِ من؛ از تو میخواهم به هر نامی که خودت را به آن نامیدی، یا در علمِ پنهانِ نزدِ خود آن نام را فقط برایِ خود اختصاص دادی، اینکه بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرستی و در گشایشِ کارِ ما در همین ساعت شتاب کنی، ای زیروروکنندهی دلها و دیدهها، ای شنوندهی دعا. (سپس به سجده برو، خدا را به هرچه خواهی بخوان؛ آنگاه دو رکعت نماز در گوشهای که سمتِ مغرب و شمال است بخوان — محلِ خانهی حضرت ابراهیم — و پس از تسبیحِ حضرتِ زهرا بگو:)
اللّٰهُمَّ بِحَقِّ هٰذِهِ الْبُقْعَةِ الشَّرِيفَةِ، وَبِحَقِّ مَنْ تَعَبَّدَ لَكَ فِيها، قَدْ عَلِمْتَ حَوَائِجِي فَصَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاقْضِها، وَقَدْ أَحْصَيْتَ ذُنُوبِي فَصَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاغْفِرْها. اللّٰهُمَّ أَحْيِنِي مَا كانَتِ الْحَيَاةُ خَيْراً لِي، وَأَمِتْنِي إِذا كانَتِ الْوَفاةُ خَيْراً لِي عَلَيٰ مُوالاةِ أَوْلِيائِكَ وَمُعاداةِ أَعْدائِكَ، وَافْعَلْ بِي مَا أَنْتَ أَهْلُهُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
خدایا به حقِّ این بقعهی برجسته و عالی و به حقِّ کسانی که تو را در آن عبادت کردند، بهیقین حوائجم را دانستهای، پس بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرست و آنها را برآور؛ و گناهانم را شمردهای، پس بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرست و آنها را بیامرز؛ خدایا زندهام بدار تا وقتیکه زندهبودن برایم خیر است و بمیران آن هنگام که مردن برایم خیر باشد، البته بر اساسِ دوستی با دوستانت و دشمنی با دشمنانت، و با من آن کن که شایستهی آنی، ای مهربانترین مهربانان. (پس در گوشهای دیگر که سمتِ مغرب و قبله است دو رکعت نماز بخوان و دستها را بردار و بگو:)
اللّٰهُمَّ إِنِّي صَلَّيْتُ هٰذِهِ الصَّلاةَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِكَ، وَطَلَبَ نائِلِكَ، وَرَجاءَ رِفْدِكَ وَجَوائِزِكَ فَصَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَتَقَبَّلْها مِنِّي بِأَحْسَنِ قَبُولٍ، وَبَلِّغْنِي بِرَحْمَتِكَ الْمَأْمُولَ، وَافْعَلْ بِي مَا أَنْتَ أَهْلُهُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
خدایا من این نماز را خواندم برایِ جستنِ خشنودیات و طلبِ عطایت و امیدِ کمک و هدایایت، پس بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرست و به نیکو پذیرفتنی از من بپذیر و به رحمتت مرا به آرزویم برسان و با من آن کن که شایستهی آنی، ای مهربانترین مهربانان. (سپس به سجده برو، دو طرفِ صورت را به خاک بگذار، آنگاه به گوشهی سمتِ مشرق برو، دو رکعت نماز بخوان و دستهایت را بگشا و بگو:)
اللّٰهُمَّ إِنْ كانَتِ الذُّنُوبُ وَالْخَطايا قَدْ أَخْلَقَتْ وَجْهِي عِنْدَكَ فَلَمْ تَرْفَعْ لِي إِلَيْكَ صَوْتاً وَلَمْ تَسْتَجِبْ لِي دَعْوَةً فَإِنِّي أَسْأَلُكَ بِكَ يَا اللّٰهُ فَإِنَّهُ لَيْسَ مِثْلَكَ أَحَدٌ وَأَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِمُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تُقْبِلَ إِلَيَّ بِوَجْهِكَ الْكَرِيمِ، وَتُقْبِلَ بِوَجْهِي إِلَيْكَ، وَلَا تُخَيِّبْنِي حِينَ أَدْعُوكَ، وَلَا تَحْرِمْنِي حِينَ أَرْجُوكَ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
خدایا اگر گناهان و خطاها مرا نزدِ تو بیآبرو ساخته و در اثرِ آن نگذاشتی نالهام به سویت بلند شود و دعایم را مستجاب نکردی، از تو میخواهم ای خدایی که احدی همانندت نیست و به محمّد و خاندانِ محمّد به تو توسل میجویم و از تو میخواهم که بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرستی و با ذاتِ بزرگوارت به من روی آوری و رویم را به سویت بگردانی و هنگامیکه تو را میخوانم ناامیدم نسازی و وقتی به تو امید میبندم محرومم نکنی، ای مهربانترین مهربانان.
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ يَا اللّٰهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَجْعَلَ خَيْرَ عُمْرِي آخِرَهُ، وَخَيْرَ أَعْمَالِي خَواتِيمَها، وَخَيْرَ أَيَّامِي يَوْمَ أَلْقاكَ فِيهِ، إِنَّكَ عَلَيٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. اللّٰهُمَّ تَقَبَّلْ دُعائِي، وَاسْمَعْ نَجْوايَ، يَا عَلِيُّ يَا عَظِيمُ، يَا قادِرُ يَا قاهِرُ، يَا حَيّاً لَايَمُوتُ صَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاغْفِرْ لِيَ الذُّنُوبَ الَّتِي بَيْنِي وَبَيْنَكَ، وَلَا تَفْضَحْنِي عَلَيٰ رُؤُوسِ الْأَشْهادِ، وَاحْرُسْنِي بِعَيْنِكَ الَّتِي لَاتَنامُ، وَارْحَمْنِي بِقُدْرَتِكَ عَلَيَّ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
(به روایتِ نویسنده، از کتابهای زیارات، پس در گوشهی دیگر که سمتِ مشرق است، دو رکعت نماز بخوان و بگو:) خدایا از تو میخواهم به حقِّ نامت که بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرستی و قرار دهی بهترینِ زمانِ عمرم را پایانش و بهترینِ اعمالم را سرانجامش و بهترینِ ایامم را روزی که تو را در آن ملاقات میکنم، تو بر هر کاری توانایی؛ خدایا دعایم را بپذیر و رازم را بشنو، ای والا، ای بزرگ، ای توانا، ای چیره، ای زندهای که هرگز نمیمیرد، بر محمّد و خاندانِ محمّد درود فرست و گناهانی را که میانِ من و توست بیامرز و در حضورِ مردم رسوایم مکن و به دیدهات که هرگز نمیخوابد نگهبانیام فرما و با قدرتت به من رحم کن، ای مهربانترین مهربانان.
يَا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَيَّ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ، يَا فَعَّالاً لِما يُرِيدُ، يَا مَنْ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ صَلِّ عَلَيٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَحُلْ بَيْنَنا وَبَيْنَ مَنْ يُؤْذِينا بِحَوْلِكَ وَقُوَّتِكَ يَا كافِي مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا يَكْفِي مِنْهُ شَيْءٌ اكْفِنَا الْمُهِمَّ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
(سپس دو رکعت نماز در خانهای که میانِ مسجد است بخوان و بگو:) ای آنکه به من از رگِ گردن نزدیکتر است، ای که انجامدهندهی آنچه میخواهد است، ای که پرده میشود میانِ انسان و دلش، بر محمّد و خاندانش درود فرست و پرده شو میانِ ما و کسانی که ما را آزار میدهند، به توانمندی و نیرویت، ای کفایتکننده از هر چیز که کفایت نمیکند از تو چیزی، مهمترین کارهایِ دنیا و آخرتِ ما را کفایت کن، ای مهربانترین مهربانان. (سپس دو طرفِ صورت را بر خاک بگذار. این محل امروزه به «مقام امام زینالعابدین» (ع) معروف است.)