اعمال شب بیست‌ویکم ماه رمضان

azad9 دقیقه مطالعه۳ اسفند ۱۴۰۴
اعمال شب بیست‌ویکم ماه رمضان
شب بیست و یکم ماه رمضان، از شب‌های پرفضیلت و پربرکت است که در روایات به‌عنوان یکی از شب‌های قدر معرفی شده است. این شب، مانند شب بیست و سوم، فرصتی ویژه برای عبادت و درخواست از خداوند است. در روایات آمده که شب قدر ممکن است در یکی از این دو شب قرار داشته باشد، به‌همین‌دلیل توصیه شده است که اعمال شب بیست‌و‌یکم با توجه و دقت بیشتر انجام شود. اعمال شب بیست‌و‌یکم شامل دعا، نماز و غسل است که به‌طور خاص برای این شب ذکر شده‌اند. در کنار این عبادات، ذکرهای ویژه‌ای برای این شب توصیه شده است. طبق فرمایش اهل‌بیت(ع)، احیای این شب با دعا و ذکر، از عبادات پسندیده و پرفضیلت به‌شمار می‌آید. مرحوم صدوق در کتاب «امالی» می‌گوید که گفت‌وگوهای علمی و یادگیری در این شب نیز از عبادات مهم است. او تأکید می‌کند که «احیای این دو شب با تلاوت علم، از هر عبادت دیگری برتر است.» بنابراین، شب بیست‌و‌یکم ماه رمضان، فرصتی مناسب برای عبادت، دعا و حتی یادگیری علم است که می‌توان از برکات و فضایل آن بهره‌مند شد.

اعمال مشترکه شب‌های قدر را صفحه‌ای دیگر قرار دادیم تا ابتدا قبل از انجام اعمال شب بیست‌ویکم ماه رمضان، آن اعمال مشترک را انجام دهید.

اعمال شب بیست‌ویکم ماه رمضان

اعمال این شب بر دو قسم است، قسم اول دعاهایی که مربوط به دهه آخر ماه رمضان است و قسم دیگر اعمال مخصوص شب بیست و یکم، که به این شرح است:

دعای شب بیست‌ویکم ماه رمضان کافی

دعایی است که در «مصباح المتهجد» و «کافی» نقل شده است که در شب بیست‌ویکم ماه رمضان خوانده می‌شود که به شرح زیر است:

یا مُولِجَ اللَّيْلِ فِي النَّهارِ وَ مُولِجَ النَّهارِ فِي اللَّيْلِ

اى فروبرنده شب در روز و اى فروبرنده روز در شب

وَ مُخْرِجَ الْحَيِّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ مُخْرِجَ الْمَيِّتِ مِنْ الْحَيِّ

و اى بیرون‌آورنده زنده از مرده و بیرون‌آورنده مرده از زنده

یا رازِقَ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ

اى روزى‌دهنده هرکه را خواهى بى‌حساب

یا اَللّهُ یا رَحْمنُ یا اَللّهُ یا رَحيمُ

اى خدا، اى بخشاینده، اى خدا، اى مهربان

یا اَللّهُ اَللّهُ یا اَللّهُ

اى خدا، اى خدا، اى خدا

لَكَ الاْسْماءُ الْحُسْني وَالاْمْثالُ الْعُلْيا وَالْكِبْرِياءُ وَالا لآءُ

از آن تو است نام‌هاى نیکو و نمونه‌هاى والا و بزرگى و نعمت‌ها

اَسْئَلُكَ اَنْ تُصَلِّيَ عَلي مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ

از تو خواهم درود فرستى بر محمد و آل محمد(ص)

وَاَنْ تَجْعَلَ اسْمي فى هذِهِ اللَّيْلَةِ فِي السُّعَداءِ

و نام مرا در این شب در زمره سعادتمندان قرار دهى

وَ رُوحي مَعَ الشُّهَداءِ

و روحم را با شهدا مقرون سازى

وَاِحْساني فى عِلِّيّينَ وَاِساَّئَتي مَغْفُورَةً

و احسان و نیکوکاریم را در بلندترین درجه بهشت و گناهانم را آمرزیده کنى

وَاَنْ تَهَبَ لى يَقينَاً تُباشِرُ بِهِ قَلْبي

و به من یقینى عطا کنى که همیشه با دلم همراه باشد

وَاِيماناً يُذْهِبُ الشَّكَّ عَنّي

و ایمانى به من بدهى که شک‌وتردید را از من دور سازد

وَتُرْضِيَني بِما قَسَمْتَ لى

و بدانچه روزیم کرده‌اى خشنودم سازى

وَآتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الاْخِرَةِ حَسَنَةً

و بدهى به من در دنیا نعمت نیک و درآخرت نعمت نیکو

وَقِنا عَذابَ النّارِ الْحَريقِ

و نگهدارى ما را از عذاب آتش سوزان

وَارْزُقْني فیها ذِكْرَكَ

و روزیم کنى در این شب از ذکر خود

وَشُكْرَكَ وَالرَّغْبَةَ اِلَيْكَ وَالاِْنابَةَ

و سپاسگزاریت و اشتیاق و بازگشت به‌سویت

وَالتَّوْفيقَ لِما وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّداً وَ الِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِمُ السَّلامُ

و توفیق براى انجام آنچه را موفق داشتى بدان محمد و آل محمد را که بر او و بر ایشان سلام باد

دعای شب بیست‌ویکم ماه رمضان شیخ کفعمی

مرحوم «شیخ کفعمی» از «سید بن باقی» نقل کرده است که در شب بیست‌و‌یکم ماه رمضان می‌خوانی:

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلي مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ

خدایا درود فرست بر محمد و آل محمد

وَاقْسِمْ لى حِلْماً يَسُدُّ عَنّي بابَ الْجَهْلِ

و چنان بردبارى بهره‌ام کن که ببندد بر من در نادانى را

وَهُديً تَمُنُّ بِهِ عَلَيَّ مِنْ كُلِّ ضَلالَةٍ

و هدایتى به من ده که بر من منت نهد از رهانیدن از هر گمراهى

وَغِنيً تَسُدُّ بِهِ عَنّي بابَ كُلِّ فَقْرٍ

و بى‌نیازى به من بده که درهاى انواع فقر را به تمامى بر من ببندد

وَقُوَّةً تَرُدُّ بِها عَنّي كُلَّ ضَعْفٍ

و نیرویى به من ده که هرگونه سستى را از من بازگرداند

وَعِزّاً تُكْرِمُني بِهِ عَنْ كُلِّ ذُلٍّ

و عزتى که از هر خوارى مرا گرامى دارى

وَرِفْعَةً تَرْفَعُني بِها عَنْ كُلِّ ضَعَةٍ

و رفعت مقامى که بدان وسیله مرا از هر پستى بلند کنى

وَاَمْناً تَرُدُّ بِهِ عَنّي كُلَّ خَوْفٍ

و امنیتى که به‌وسیله آن هر ترسى را از من دور کنى

وَعافِيَةً تَسْتُرُني بِها عَنْ كُلِّ بلاءٍ

و تندرستى که بدان وسیله مرا از هر بلایى بپوشانى

وَعِلْماً تَفْتَحُ لى بِهِ كُلَّ يَقينٍ

و دانشى که به آن هر یقینى را بر من مفتوح گردانى

وَيَقيناً تُذْهِبُ بِهِ عَنّي كُلَّ شَكٍّ

و یقینى که بدان وسیله هر شک‌و‌تردیدى را از من دور سازى

وَدُعاءً تَبْسُطُ لى بِهِ الاِْجابَةَ فى هذِهِ اللَّيْلَةِ

و دعائى که اجابتش را بر من بگسترانى همین امشب

هذِهِ السّاعَةِ السّاعَةِ السّاعَةِ السّاعَةِ یا كَريمُ

و در همین ساعت، همین ساعت، همین ساعت، همین ساعت اى بزرگوار

وَخَوْفاً تَنْشُرُ لى بِهِ كُلَّ رَحْمَةٍ

و ترسى به من بده که هر رحمتى را بدان وسیله بر من بگسترانى

وَعِصْمَةً تَحُولُ بِها بَيْني وَبَيْنَ الذُّنُوبِ حَتّي اُفْلِحَ بِها

و مرا چنان خودنگهدار کن که همان حالت میان من و گناهان حائل شود

عِنْدَ الْمَعْصُومينَ عِنْدَكَ بِرَحْمَتِكَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ

و بدان وسیله در پیشگاه معصومین (و خود نگهداران) درگاهت رستگار باشم اى مهربان‌ترین مهربانان

تاکید بر فرستادن صلوات و دعای برای فرج در شب بیست‌ویکم ماه رمضان

طبق فرمایش شیخ مفید، در شب بیست ویکم ماه رمضان، باید صلوات فراوانی فرستاد و به‌ویژه بر ظالمان آل محمد (ص) قاتل امیرالمؤمنین (ع) لعن و نفرین کرد. علاوه‌براین، دعا برای خود، والدین، تمام مومنان و مومنات نیز توصیه شده است.

دعا برای امام زمان(عج) و فرج آن حضرت از دیگر اعمال پربرکت این شب است. در روایتی از سید بن طاووس که از حماد بن عثمان نقل شده، آمده است که در شب بیست‌و‌یکم رمضان به محضر امام صادق(ع) شرفیاب شد. امام از او پرسید که آیا غسل کرده است؟ وقتی پاسخ مثبت بود، امام حصیری آورد و او را به کنارش فراخواند. امام صادق(ع) شروع به نماز کردند و حماد نیز در کنار ایشان نماز می‌خواند. پس از اتمام نماز، امام(ع) دست به دعا بردند و حماد آمین گفت. این حالت تا سپیده‌دم ادامه داشت تا اینکه امام اذان گفتند و نماز صبح را به امامت خود برگزار کردند. پس از نماز، امام(ع) به تسبیح و ذکر پروردگار پرداختند و درود بر پیامبر(ص) فرستادند و برای مومنان دعا کردند. سپس به سجده رفتند و مدت زمانی در سجده ماندند که در این مدت، تنها صدای نفس امام(ع) شنیده می‌شد. پس از آن، دعای ویژه‌ای خواندند که در آن به درگاه خداوند عرضه کردند. این روایت، نمونه‌ای از عبادات ویژه و توصیه‌شده در شب بیست‌و‌یکم رمضان است که نشان‌دهنده اهمیت دعا و ارتباط با خداوند و اهل بیت(ع) در این شب مبارک است.

وَ أسْألُكَ بِجَميعِ ما سَأَلْتُكَ وَ ما لَمْ أَسْأَلْكَ،

از تو تقاضا مى‌کنم به جمیع آنچه که تو را با آن خواندم و آنچه را نخواندم،

مِنْ عَظيمِ جَلالِكَ ما لَوْ عَلِمْتُهُ لَسَأَلْتُكَ بِهِ،

ازعظیم جلال تو که اگر مى‌دانستم، تو را با آن خواندم

أَنْ تُصَلِّيَ عَلي مُحَمَّد وَ أَهْلِ بَيتِهِ،

از تو مى‌خواهم بر محمد و اهل بیتش درود بفرستى

وَ أَنْ تَأْذَنَ لِفَرَجِ مَنْ بِفَرَجِهِ فَرَجُ أَوْلِيائِكَ وَ أَصْفِيائِكَ مِنْ خَلْقِكَ،

و اجازه فرج و ظهور کسى را بدهى که با ظهور او گشایشى در کار اولیاى تو و برگزیدگان از خلقت ظاهر مى‌شود

وَ بِهِ تُبيدُ الظّالِمينَ وَتُهْلِكُهُمْ،

و به‌وسیله او ظالمان را نابود و هلاک مى‌سازى.

عَجِّلْ ذلِكَ یا رَبَّ الْعالَمينَ.

اى پروردگار عالمیان، در ظهورش تعجیل فرما

 پس از اینکه امام صادق(ع) از سجده برخاستند، من از ایشان پرسیدم: «جانم فدای شما، آیا برای فرج کسی دعا کردید که با ظهور او گشایشی برای دوستان و اولیای خداوند فراهم خواهد شد؟ آیا آن فرد خود شما نیستید؟» امام(ع) پاسخ دادند: «نه، او قائم آل محمد است.»

سپس امام صادق(ع) نشانه‌های ظهور آن حضرت را بیان کردند و ادامه دادند: «شب و روز منتظر ظهور مولای خود باش، زیرا خداوند در هر لحظه و هر روز در شأن و کاری است و هیچ کاری او را از دیگری باز نمی‌دارد.» (و توقع امر صاحبک لیلک و نهارک، فان الله کل یوم هو فی شان، لا یشغله شان عن شان) از شب بیست‌ویکم ماه رمضان، دهه آخر این ماه آغاز می‌شود که به‌طورخاص از ارزش و فضیلت بالایی برخوردار است. در این دهه، هر شب غسل مستحب است و در روایات آمده که رسول خدا(ص) در هر شب از شب‌های این دهه غسل می‌کردند. همچنین اعتکاف در مساجد جامع در این دهه نیز مستحب و از فضیلت ویژه‌ای برخوردار است. به نقل از رسول خدا (ص)، اعتکاف در دهه آخر رمضان معادل دو حج و دو عمره است. ایشان در این ایام در مسجد معتکف می‌شدند، بستر خود را جمع کرده و با نشاط به شب‌زنده‌داری و عبادات مشغول می‌شدند. بسیاری از مسلمانان نیز در این امر به ایشان اقتدا می‌کردند. این درحالی‌است‌که برخی از ناآگاهان تصور می‌کنند با گذشت شب‌های قدر، برنامه عبادات ماه رمضان به پایان می‌رسد، درحالی‌که دهه آخر ماه رمضان، زمانی پربرکت و فرصتی گرانبها برای عبادت و نزدیکی به خداوند است.

جمع‌بندی

شب بیست‌ویکم ماه رمضان فرصتی بی‌نظیر برای نزدیکی به خدا و بهره‌مندی از برکات شب‌های قدر است. با انجام اعمال این شب، از جمله صلوات، دعا برای امام زمان(عج) و لعن بر دشمنان اهل بیت، می‌توانید به فضیلت و آرامش روحی دست یابید. این شب را با عبادات و دعاهای خالصانه‌تان غنیمت بشمارید تا در سایه رحمت الهی قرار بگیرید.

مطالب مرتبط

نظرات (۰)

ورود لازم نیست · پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.

هنوز نظری ثبت نشده است.