حکمت‌های مشهور نهج‌البلاغه (۱۹)

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ اَبْدي صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ هَلَكَ.۱

و آن حضرت فرمود: هر که در برابر حق بایستد هلاک شود.

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ لَمْ يُنْجِهِ الصَّبْرُ اَهْلَكَهُ الْجَزَعُ.۲

و آن حضرت فرمود: هر که را صبر نجات ندهد بی‌ تابی‌ هلاک کند.

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِنَّمَا الْمَرْءُ فِي الدُّنْيا غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فيهِ الْمَنايا، وَ نَهْبٌ تُبادِرُهُ الْمَصائِبُ. وَ مَعَ كُلِّ جُرْعَة شَرَقٌ، وَ في كُلِّ اَكْلَة غَصَصٌ. وَ لايَنالُ الْعَبْدُ نِعْمَةً اِلاّ بِفِراقِ اُخْري، وَ لايَسْتَقْبِلُ يَوْماً مِنْ عُمْرِهِ اِلاّ بِفِراقِ آخَرَ مِنْ اَجَلِهِ. فَنَحْنُ اَعْوانُ الْمَنُونِ، وَ اَنْفُسُنا نَصْبُ الْحُتُوفِ، فَمِنْ اَيْنَ نَرْجُو الْبَقاءَ؟ وَ هذَا اللَّيْلُ وَ النَّهارُ لَمْ يَرْفَعا مِنْ شَيْء شَرَفاً اِلاّ اَسْرَعَا الْكَرَّةَ في هَدْمِ ما بَنَيا، وَ تَفْريقِ ما جَمَعا.۳

و آن حضرت فرمود: انسان در دنیا هدفی‌ است که مرگها به جانب او تیر می‌ اندازند، و غارت شده ای‌ است که بلاها به سویش می‌ شتابند. با هر نوشیدنیش جرعه ای‌ جهنده در گلو، و با هر لقمه اش گلوگیری‌ است. بنده به نعمتی‌ نمی‌ رسد مگربه بهای‌ ازدست دادن نعمتی‌ دیگر، و به پیشواز روزی‌ از عمرش نمی‌ رود مگر به جدایی‌ روزی‌ دیگر از مدت عمرش. پس یاران مرگیم، و وجودمان نشانه تیر مردن ها، از کجا امید به ماندن داشته باشیم؟ این روز و شب چیزی‌ را بالا نبردند مگر اینکه در خراب کردن آنچه ساخته، و پراکندن آنچه فراهم نموده بودند به شتاب بازگشتند.

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - يا بْنَ آدَمَ، ما كَسَبْتَ فَوْقَ قُوتِكَ فَاَنْتَ فيهِ خازِنٌ لِغَيْرِكَ.۴

و آن حضرت فرمود: فرزند آدم! آنچه بیش ازحاجت خود به دست آوردی‌ نسبت به آن خزانه دار دیگـری‌ هستی‌.

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِنَّ لِلْقُلُوبِ شَهْوَةً وَ اِقْبالاً وَ اِدْباراً، فَأْتُوها مِنْ قِبَلِ شَهْوَتِها وَ اِقْبالِها، فَاِنَّ الْقَلْبَ اِذا اُكْرِهَ عَمِيَ.۵

و آن حضرت فرمود: دلها را میل و روی‌ آوردن و پشت کردن است، از راه میل و روی‌ آوردن دلها به سوی‌ دلها آیید، چرا که دل وقتی‌ به کاری‌ مجبور گردد کور شود.