نهجالبلاغه
۱۷۸ خطبه/نامه/حکمتِ پرمخاطب — امام علی (ع)، گردآوریِ سید رضی
خطبهٔ شقشقیه
خطبهٔ ۳ نهجالبلاغه — دربارهٔ رخدادهای خلافت پس از رسول خدا (ص)
عهدنامهٔ مالک اشتر
نامهٔ ۵۳ نهجالبلاغه — فرمان امام علی (ع) به مالک اشتر هنگام فرمانداریِ مصر
وصیت امام علی به امام حسن (ع)
نامهٔ ۳۱ نهجالبلاغه — وصیتنامهٔ تربیتی، نگاشتهشده در «حاضرین» هنگام بازگشت از صفین
خطبهٔ قاصعه
خطبهٔ ۱۹۲ (در ترجمهٔ انصاریان: ۲۳۴) نهجالبلاغه — در نکوهش تکبر ابلیس، درازترین خطبهٔ نهجالبلاغه
خطبهٔ جهاد
خطبهٔ ۲۷ نهجالبلاغه — در نکوهش اصحاب از کوتاهی در جهاد، پس از یورش سپاه معاویه به انبار
نامه به عثمان بن حنیف
نامهٔ ۴۵ نهجالبلاغه — نکوهش حضور در ضیافتی تجملی و بیان زهد شخصیِ امام علی (ع)
خطبهٔ همّام
خطبهٔ ۱۹۳ (در ترجمهٔ انصاریان: ۱۸۴) نهجالبلاغه — در وصف ویژگیهای پرهیزکاران
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱، ۳، ۴، ۱۱ و ۴۰
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۲)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد از قصار الحِکَم — حکمتهای ۲۱، ۸۱، ۱۳۳، ۱۶۳ و ۱۷۲
نامه به معاویه
نامهٔ ۲۸ نهجالبلاغه — پاسخ امام علی (ع) به معاویه؛ به تصریح خودِ نامه، از بهترین نامههای نهجالبلاغه
خطبهٔ توصیف طاووس
خطبهٔ ۱۶۵ نهجالبلاغه — در شگفتیهای آفرینش طاووس و توصیف بهشت
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۳)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۲۳، ۵۴، ۷۳، ۸۰ و ۸۲
نامه به قُثَم بن عباس
نامهٔ ۳۳ نهجالبلاغه — هشدار به فرماندار مکه دربارهٔ توطئهٔ معاویه در موسم حج
نامه به کمیل بن زیاد
نامهٔ ۶۱ نهجالبلاغه — نکوهش کمیل بن زیاد نخعی برای کوتاهی در دفاع از مرز
وصیت هنگام شهادت
نامهٔ ۲۳ نهجالبلاغه — وصیت امام علی (ع) پس از ضربت خوردن از ابنملجم، پیش از شهادت
نامه به حارث هَمْدانی
نامهٔ ۶۹ نهجالبلاغه — مجموعهای فشرده از پندهای اخلاقی و اجتماعی
خطبهٔ حَیدی حَیاد
خطبهٔ ۲۹ نهجالبلاغه — نکوهش سستی در دفاع، پس از یورش ضحّاک بن قیس به کاروان حاجیان
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۴)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۴، ۳۳، ۹۲، ۱۴۸ و ۱۴۹
نامه به شُریح قاضی
نامهٔ ۳ نهجالبلاغه — «سندِ» طنزآمیز و ادبیِ امام علی (ع) برای خانهای که قاضیِ او خریده بود
خطبهٔ خطاب به اَشعث بن قیس
خطبهٔ ۱۹ نهجالبلاغه — پاسخ تند امام علی (ع) به اعتراضِ اَشعث بن قیس بر منبرِ کوفه
نامه به زیاد بن اَبیه
نامهٔ ۲۰ نهجالبلاغه — هشدارِ قاطع دربارهٔ خیانت در بیتالمال مسلمانان
نامه به ابوموسی اشعری
نامهٔ ۶۳ نهجالبلاغه — هشدارِ تند به کارگزارِ کوفه برای بازداشتنِ مردم از یاریِ امام در جنگ جمل
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۵)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۰۶، ۱۰۷، ۱۰۸، ۱۰۹ و ۱۱۰
نامه به برادرش عقیل
نامهٔ ۳۶ نهجالبلاغه — پاسخ به عقیل دربارهٔ لشکری که علیه دشمن فرستاده بود، و استواری در برابر پیمانشکنان
نامه به اَسوَد بن قُطبه
نامهٔ ۵۹ نهجالبلاغه — سفارش به برابریِ حق میانِ مردم و پرهیز از خودخواهی در حکمرانی
نامه به مُنذر بن جارود
نامهٔ ۷۱ نهجالبلاغه — نکوهشِ تند و عزلِ کارگزاری که در امانت خیانت کرد
نامه به کارگزارِ خیانتکار
نامهٔ ۴۱ نهجالبلاغه — توبیخِ تندِ کارگزاری که در بیتالمال خیانت کرد
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۶)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۱۱، ۱۱۲، ۱۱۳، ۱۱۴ و ۱۱۵
خطبه پس از کشته شدنِ طلحه و زبیر
خطبهٔ ۴ نهجالبلاغه — خطاب به پیمانشکنانِ جنگ جمل، پس از پایانِ جنگ
سخن به ابوذرِ غفاری هنگامِ تبعید
خطبهٔ ۱۳۰ نهجالبلاغه — دلداری امام علی (ع) به ابوذر (رحمهالله)، هنگامِ تبعید به ربذه
نامهٔ دیگر به معاویه
نامهٔ ۹ نهجالبلاغه — پیشگامیِ بنیهاشم در جهاد، و پاسخِ ردّ به خونخواهیِ معاویه
وصیت به معقل بن قیس
نامهٔ ۱۲ نهجالبلاغه — دستورهای نظامی و اخلاقی پیش از رویارویی با دشمن
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۷)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۱۶، ۱۱۷، ۱۱۸، ۱۱۹ و ۱۲۰
خطبهٔ تعریف زهد
خطبهٔ ۸۱ نهجالبلاغه — تعریفِ کوتاه و فشردهٔ زهد: کوتاهیِ آرزو، شکر، و پرهیز
خطبه به هنگام خروج برای جنگ با اهل بصره
خطبهٔ ۳۳ نهجالبلاغه — روایتِ کفشِ وصلهشده در ذیقار، پیش از جنگ جمل
خطبهٔ استسقاء (طلب باران)
خطبهٔ ۱۴۳ نهجالبلاغه — دعای امام علی (ع) برای بارانِ کامل و مبارک، هنگامِ خشکسالی
وصیت به مأموران زکات
نامهٔ ۲۵ نهجالبلاغه — دستورهای اخلاقی برای رفتار محترمانه با مردم و رعایتِ حقوقِ حیوانات
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۸)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۲۱، ۱۲۲، ۱۲۳، ۱۲۴ و ۱۲۵
سخن به محمد بن حنفیه هنگام جنگ جمل
خطبهٔ ۱۱ نهجالبلاغه — اندرزهای نظامیِ کوتاه هنگامِ سپردنِ پرچم
پاسخ به شعارِ خوارج
خطبهٔ ۴۰ نهجالبلاغه — «کَلِمَةُ حَقٍّ یُرادُ بِها باطِلٌ»، دربارهٔ ضرورتِ وجودِ حاکم
نهی از دشنام دادن به دشمن
خطبهٔ ۲۰۶ نهجالبلاغه — آموزشِ توصیفِ کردار و دعا بهجای ناسزا، هنگامِ جنگ صفین
نامه به سلمان فارسی
نامهٔ ۶۸ نهجالبلاغه — تشبیهِ دنیا به مار، پیش از دورانِ خلافتِ امام علی (ع)
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۹)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۲۶، ۱۲۷، ۱۲۸، ۱۲۹ و ۱۳۰
پیماننامه به محمد بن ابوبکر
نامهٔ ۲۷ نهجالبلاغه — اندرزهایی هنگامِ گماشتنِ او به حکومتِ مصر
نامه به سهل بن حُنَیف
نامهٔ ۷۰ نهجالبلاغه — نکوهشِ کسانی از اهل مدینه که به معاویه پیوستند
وصیت به شُریح بن هانی
نامهٔ ۵۶ نهجالبلاغه — سفارش به تقوا و پرهیز از فریبِ دنیا و هوای نفس
خطبهٔ وصفِ پیامبر و تهدیدِ بنیامیه
خطبهٔ ۱۰۵ نهجالبلاغه — فضایل پیامبر (ص)، هشدار به بنیامیه، و پند به شتافتن به دانش
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۰)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۳۱، ۱۳۲، ۱۳۴، ۱۳۵ و ۱۳۶
وصیتِ دیگر به حسن و حسین
نامهٔ ۴۷ نهجالبلاغه — وصیتِ مفصلتر پس از ضربتخوردن، شاملِ دستورِ معروفِ اکتفا به قصاصِ قاتل
نامه به مردم کوفه هنگامِ حرکت به بصره
نامهٔ ۱ نهجالبلاغه — گزارشِ ماجرای عثمان و افشای ماهیتِ اصحابِ جمل
نامه به کارگزاری دربارهٔ رفتار با مردم
نامهٔ ۴۶ نهجالبلاغه — تعادلِ نرمی و قاطعیت در حکمرانی
نامه به فرمانداران دربارهٔ اوقاتِ نماز
نامهٔ ۵۲ نهجالبلاغه — دستورالعملِ زمانبندیِ نمازهای پنجگانه با مردم
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۱)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۴۲، ۱۴۳، ۱۴۴، ۱۴۵ و ۱۴۶
وصیت دربارهٔ مصرفِ اموال
نامهٔ ۲۴ نهجالبلاغه — سرپرستیِ اموال پس از مرگ، به امام حسن و سپس امام حسین (ع)
نامه به مردم کوفه پس از فتحِ بصره
نامهٔ ۲ نهجالبلاغه — قدردانی از اطاعت و همراهیِ مردمِ کوفه در جنگِ جمل
نامه به امیرانِ سپاه
نامهٔ ۵۰ نهجالبلاغه — وظایفِ حاکم و تعهدِ متقابلِ او با سربازان
نامه به سرداران لشکر هنگامِ خلافت
نامهٔ ۷۹ نهجالبلاغه — هشداری کوتاه دربارهٔ عاملِ هلاکتِ امتهای پیشین
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۲)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۵۱، ۱۵۲، ۱۵۳، ۱۵۴ و ۱۵۵
وصیت به لشکر پیش از صفین
نامهٔ ۱۴ نهجالبلاغه — اصولِ اخلاقیِ جنگ، پیش از دیدار با دشمن در صفین
نامه به معاویه — استدلال برای مشروعیت بیعت
نامهٔ ۶ نهجالبلاغه — همان شرایطِ بیعت با ابوبکر و عمر و عثمان، و برائت از خون عثمان
سخن به یاران هنگام جنگ
کلامی از نهجالبلاغه — توصیهٔ امام علی (ع) به یارانش در میدانِ نبرد
نامه به محمد بن ابوبکر — دلجویی پس از عزل
نامهٔ ۳۴ نهجالبلاغه — دلجویی امام علی (ع) از محمد بن ابوبکر پس از عزل او از حکومتِ مصر
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۳)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۵۶، ۱۵۷، ۱۵۸، ۱۵۹ و ۱۶۰
نامه به اهل مصر همراهِ مالک اشتر
نامهٔ ۶۲ نهجالبلاغه — روایتِ ماجرای خلافت پس از پیامبر (ص)، هنگامِ گماردنِ مالک اشتر به امارتِ مصر
نامه به اَشعث بن قیس
نامهٔ ۵ نهجالبلاغه — حکمرانی طُعمه نیست، بلکه امانتی است بر عهدهٔ حاکم
وصیت به ابن عباس هنگامِ جانشینی در بصره
وصیتی از نهجالبلاغه — توصیه به گشادهرویی با مردم و پرهیز از خشم
نامه به مأموران مالیات
نامهٔ ۵۱ نهجالبلاغه — توصیههای اخلاقی و مالی به کارگزارانِ جمعآوریِ خراج
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۴)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۶۱، ۱۶۲، ۱۶۴، ۱۶۵ و ۱۶۶
وصیت به ابن عباس هنگامِ مناظره با خوارج
وصیتی از نهجالبلاغه — با قرآن مجادله نکن، با سنّت احتجاج کن
نامه به کارگزاری دربارهٔ شکایتِ دهقانان
نامهٔ ۱۹ نهجالبلاغه — پاسخ به شکایتِ دهقانان از خشونتِ کارگزار، و توصیه به اعتدال
نامه به ابن عباس — پرهیز از غم و شادیِ افراطی
نامهٔ ۲۲ نهجالبلاغه — نامهای که ابن عباس آن را بینظیرترین سخن پس از کلامِ پیامبر (ص) خواند
نامه به مَصقلة بن هُبَیره
نامهٔ ۴۳ نهجالبلاغه — هشدار دربارهٔ تقسیمِ غنائم میانِ خویشاوندان، و برابریِ حقِ مسلمانان در بیتالمال
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۵)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۶۷، ۱۶۸، ۱۶۹، ۱۷۰ و ۱۷۱
نامه به معاویه — بیعتی که بازنگری ندارد
نامهٔ ۷ نهجالبلاغه — پاسخ به موعظهنامهٔ معاویه؛ بیعت با امام یک بیعتِ واحد و غیرقابلِ بازنگری است
نامه به جریر بن عبدالله بَجَلی
نامهٔ ۸ نهجالبلاغه — اولتیماتومِ امام علی (ع) به معاویه از طریقِ فرستادهاش: جنگ یا بیعت
پیمان با کارگزارِ جمعآوریِ زکات
پیمانِ ۲۶ نهجالبلاغه — فرمان به تقوای پنهانی، امانتداری، و رفتارِ محترمانه با مالیاتدهندگان
نامه به معاویه — پیشنهادِ مبارزهٔ تنبهتن
نامهٔ ۱۰ نهجالبلاغه — پاسخ به فراخوانِ جنگِ معاویه؛ پیشنهادِ معافیتِ دو لشکر و مبارزهٔ تنبهتن
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۶)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۷۳، ۱۷۴، ۱۷۵، ۱۷۶ و ۱۷۷
وصیت به لشکرِ فرستادهشده به سوی دشمن
وصیتِ ۱۱ نهجالبلاغه — دستورهای فنیِ جنگی: اردوگاه، نگهبانی، و هوشیاریِ شبانه
نامه به دو امیرِ لشکر دربارهٔ مالک اشتر
نامهٔ ۱۳ نهجالبلاغه — فرمانرواییبخشیدنِ مالک اشتر، و ویژگیهای فرماندهٔ شایسته
دعای امام علی هنگام رویارویی با دشمن
نامهٔ ۱۵ نهجالبلاغه — دعای امام علی (ع) هنگامِ برخورد با دشمن در وقتِ جنگ
نامه به ابن عباس دربارهٔ خوشرفتاری با مردمِ بصره
نامهٔ ۱۸ نهجالبلاغه — هشدار دربارهٔ خشونت با بنیتمیم، و توصیه به مدارا با مردمِ بصره
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۷)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۷۸، ۱۷۹، ۱۸۰، ۱۸۱ و ۱۸۲
نامه به معاویه — برتریِ نسبی و نبوّت
نامهٔ ۱۷ نهجالبلاغه — پاسخ به ادعای برابریِ نَسَبی؛ تمایزِ هاشم و اُمیّه، ابوطالب و ابوسفیان
نامهٔ دیگر به زیاد بن اَبیه — پرهیز از اسراف
نامهٔ ۲۱ نهجالبلاغه — توصیه به میانهروی، و هشدار دربارهٔ تناقضِ ادعای فروتنی با تکبّرِ واقعی
نامه به معاویه — هشدار دربارهٔ عاقبتِ وخیم
نامهٔ ۳۰ نهجالبلاغه — هشدار دربارهٔ عاقبتِ وخیمِ معاویه اگر از راهِ طاعتِ الهی روی برگرداند
نامه به معاویه — عاملِ انحرافِ مردم
نامهٔ ۳۲ نهجالبلاغه — سرزنشِ معاویه بهخاطرِ گمراهکردنِ گروهِ بزرگی از مردم
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۸)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۸۳، ۱۸۴، ۱۸۵، ۱۸۶ و ۱۸۷
نامه به فرماندهانِ ارتش — رفتار با مطیع و سرکش
نامهٔ ۴ نهجالبلاغه — بینیازی از سربازِ بیمیل به جنگ
نامه به اهلِ بصره — عفو پس از جمل و هشدارِ سرکشی
نامهٔ ۲۹ نهجالبلاغه — عفوِ گناهکاران، و شرطِ آمادگیِ دوبارهٔ جنگ
نامه به معاویه — دورویی در خونخواهیِ عثمان
نامهٔ ۳۷ نهجالبلاغه — دهمین نامه به معاویه؛ یاریای فقط به سودِ خود
نامه به عمرو بن عاص — فروختنِ دین به دنیا
نامهٔ ۳۹ نهجالبلاغه — تشبیهِ پیرویِ او از معاویه به دنبالهرویِ سگ از شیرِ درنده
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۱۹)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۸۸، ۱۸۹، ۱۹۱، ۱۹۲ و ۱۹۳
نامه به ابنعباس پس از شهادتِ محمّد بن ابوبکر در مصر
نامهٔ ۳۵ نهجالبلاغه — سوگِ فرزندخوانده و گلایه از کوتاهیکنندگان در یاریرسانی
نامه به اهل مصر — معرفیِ مالک اشتر بهعنوانِ زمامدار
نامهٔ ۳۸ نهجالبلاغه — شمشیری از شمشیرهای خدا که جز به فرمانِ امام گام برنمیدارد
نامه به یکی از کارگزاران — نکوهش برداشتِ ناروا از اموال
نامهٔ ۴۰ نهجالبلاغه — دستورِ کوتاه و صریح به ارسالِ فوریِ حساب
نامه به عمر بن ابیسلمه — عزلِ دلجویانه از ولایتِ بحرین
نامهٔ ۴۲ نهجالبلاغه — عزل بدونِ نکوهش، دعوت به همراهی در سفرِ شام
نامه به کارگزارانِ مسیرِ عبورِ سپاه
نامهٔ ۶۰ نهجالبلاغه — تعهد به جلوگیری از آزارِ سپاه و رسیدگیِ شکایاتِ مردم
نامه به زیاد بن ابیه دربارهٔ ادعای برادرخواندگی با معاویه
نامهٔ ۴۴ نهجالبلاغه — هشدار دربارهٔ نیرنگِ معاویه برای الحاقِ زیاد به نسبِ ابوسفیان
نامهٔ کوتاه به اهل کوفه، هنگام حرکت به سوی بصره
نامهٔ ۵۷ نهجالبلاغه — دعوتِ عمومی به انصاف پیش از جنگِ جمل
نامه به طلحه و زبیر، بهدستِ عِمران بن حُصَین خُزاعی
نامهٔ ۵۴ نهجالبلاغه — یادآوریِ بیعتِ داوطلبانه، پیش از جنگِ جمل
نامه در پاسخ ابوموسی اشعری، از محلِ داوریِ حکَمین
نامهٔ ۷۸ نهجالبلاغه — گلایه از دگرگونیِ مردم و تأکید بر وفای به عهد پس از حکَمینِ صفّین
حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۲۰)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۹۴، ۱۹۵، ۱۹۶، ۱۹۸ و ۱۹۹
خطبهٔ آفرینشِ آسمان و زمین و آدم
خطبهٔ ۱ (نخستین خطبهٔ) نهجالبلاغه — در توحید، آفرینشِ جهان و فرشتگان و آدم، برانگیختنِ پیامبران و فلسفهٔ حج
خطبهٔ کنارِ قبرِ حضرت فاطمهٔ زهرا (س)
خطبهٔ ۱۹۳ (در ارجاعِ رایج: خطبهٔ ۲۰۲) نهجالبلاغه — سخنِ امام علی (ع) هنگامِ دفنِ حضرت فاطمهٔ زهرا (س)، خطاب به پیامبر (ص)
خطبهٔ عیادتِ علاء بن زیادِ حارثی
خطبهٔ ۲۰۰ نهجالبلاغه — دیدارِ امام علی (ع) از خانهٔ علاء بن زیاد در بصره و گفتوگو دربارهٔ زهدِ برادرش عاصم
خطبهٔ تقسیمِ خوارج به دو گروه در لشکرگاه
خطبهٔ ۱۲۱ (در ارجاعِ رایج: خطبهٔ ۱۲۲) نهجالبلاغه — خطاب به خوارج در لشکرگاهشان، دفاع از پذیرشِ حَکَمیت پس از صفین
خطبهٔ توصیفِ بیعتِ مردم با امام علی (ع)
خطبهٔ ۲۲۰ نهجالبلاغه — در توصیفِ هجومِ مردم برای بیعت با امام علی (ع) بر خلافت
خطبهٔ منعِ آب در جنگِ صفین
خطبهٔ ۵۱ نهجالبلاغه — هنگامی که سپاهِ معاویه راهِ آبِ فرات را بر یارانِ امام علی (ع) بست
خطبهٔ استدلالِ انصار و قریش در سقیفه
خطبهٔ ۶۷ نهجالبلاغه — پاسخ امام علی (ع) به استدلالِ انصار و قریش برای خلافت پس از رحلتِ پیامبر (ص)
خطبهٔ نکوهشِ عمروبنعاص
خطبهٔ ۸۴ نهجالبلاغه — افشای دورویی و خیانتِ عمروبنعاص، پس از بیعتش با معاویه در ازای حکومتِ مصر
خطبهٔ پیش از درگذشتِ امام علی (ع)
خطبهٔ ۱۴۹ نهجالبلاغه — کلامِ امام پیش از شهادتش، وصیتِ کوتاه به توحید و سنت، و وداع با یارانش
کلامِ آمادهشدن برای سفرِ آخرت
خطبهٔ ۲۰۴ نهجالبلاغه — سخنی که امام علی (ع) بارها به یارانش میگفت: «تجهز شوید که ندای کوچ سر داده شده»
خطبهٔ نکوهشِ دنیا
خطبهٔ ۱۱۳ نهجالبلاغه — دنیا سرای کوچ است نه اقامت؛ هشدار به دلبستگی و دعوت به یادِ مرگ
خطبهٔ فلسفهٔ پذیرشِ حکومت
خطبهٔ ۱۳۱ نهجالبلاغه — چرا امام علی (ع) حکومت را پذیرفت، و ویژگیهای حاکمِ شایسته
خطبهٔ صفاتِ خداوند و پیشوایانِ دین
خطبهٔ ۱۵۲ نهجالبلاغه — توحیدِ ناب، جایگاهِ امامان، و هشدار دربارهٔ گناهانِ نابخشوده
خطبهٔ فضائلِ اهلبیت (ع)
خطبهٔ ۱۵۴ نهجالبلاغه — اهلِ بیت درِ خانههای علماند؛ و نسبتِ عملِ ظاهر و باطن
خطبهٔ شگفتیهای آفرینشِ شبپره
خطبهٔ ۱۵۵ نهجالبلاغه — چگونگیِ آفرینشِ عجیبِ خفاش، چشمانش، و بالهای گوشتیاش
خطبهٔ اعلامِ سیاستهای حکومتی
خطبهٔ ۱۶ نهجالبلاغه — نخستین سخنِ امام علی (ع) پس از بیعتِ مردمِ مدینه؛ هشدار دربارهٔ آزمایشِ الهی، و توصیفِ حق و باطل، گناه و تقوا
خطبهٔ دربارهٔ قتلِ عثمان
خطبهٔ ۳۰ نهجالبلاغه — پاسخِ افشاگرانهٔ امام علی (ع) به اتهامِ دخالت در قتلِ عثمان
خطبهٔ سحرگاهِ روزی که ضربت خورد
خطبهٔ ۷۰ نهجالبلاغه — خوابِ امام علی (ع) با پیامبر (ص) سحرگاهِ روزِ شهادتش، و دعا برای امت بهجای نفرین
خطبهٔ پاسخ به ذِعْلِبِ یمانی در رؤیتِ خدا
خطبهٔ ۱۷۹ نهجالبلاغه — پاسخِ امام علی (ع) به پرسشِ «آیا پروردگارت را دیدهای؟» و توصیفِ خدایی که با دل درک میشود نه با چشم
خطبهٔ اَشباح
خطبهٔ ۹۱ نهجالبلاغه — توصیفِ صفاتِ خداوند، آفرینشِ فرشتگان و آسمانها و جانوران؛ از پرشکوهترین خطبههای امام علی (ع)
خطبهٔ قدرتِ خدا و رویدادهای مرگ و قیامت
خطبهٔ ۱۰۹ (در ترجمهٔ انصاریان: ۱۰۸) نهجالبلاغه — در قدرتِ بیکرانِ خداوند بر همهٔ آفریدهها، و توصیفِ دشواریهای مرگ و رستاخیز
خطبهٔ اختصاصِ خود به پیامبر (ص)
خطبهٔ ۱۹۷ (در ترجمهٔ انصاریان: ۱۸۸) نهجالبلاغه — امام علی (ع) از فداکاریهای خود در کنارِ پیامبر (ص) و همراهیاش در واپسین لحظاتِ عمرِ او میگوید
خطبهٔ شکایت از قریش
خطبهٔ ۲۱۷ (در ترجمهٔ انصاریان: ۲۰۸) نهجالبلاغه — دادخواهیِ امام علی (ع) از خدا در برابرِ قریش که حقِ او را غصب کردند
خطبهٔ بیزاری از ظلم
خطبهٔ ۲۲۴ (در ترجمهٔ انصاریان: ۲۱۵) نهجالبلاغه — سوگندِ امام علی (ع) بر ترجیحِ سختترین رنجها بر ستم، و ماجرای امتناع از دادنِ سهمِ بیش از حق به عقیل
خطبهٔ علتِ اختلافِ ظاهر و باطنِ مردم
خطبهٔ ۲۳۴ (در ترجمهٔ انصاریان: ۲۲۵) نهجالبلاغه — پاسخِ امام علی (ع) به پرسشی دربارهٔ ریشهٔ تفاوتهای ظاهری و باطنیِ آدمیان
کلامِ بازگرداندنِ اموالِ بیتالمال
خطبهٔ ۱۵ نهجالبلاغه — سوگندِ امام علی (ع) بر بازگرداندنِ هر مالِ بیتالمالی که عثمان بدونِ حق بخشیده بود
خطبهٔ عیدِ فطر در نکوهشِ دنیا
خطبهٔ ۴۵ نهجالبلاغه — سخنِ امام علی (ع) در روزِ عیدِ فطر: ستایشِ خداوندِ بخشنده، و دعوت به کوچ از دنیا با بهترین توشه
خطبهٔ شرایطِ قربانی
خطبهٔ ۵۳ نهجالبلاغه — امام علی (ع) دربارهٔ روزِ عیدِ قربان: کمالِ قربانی در سلامتِ گوش و چشمِ آن است
کلامِ حسرتِ امیر بر شهادتِ محمد بن ابوبکر
خطبهٔ ۶۸ نهجالبلاغه — امام علی (ع) پس از شهادتِ محمد بن ابوبکر در مصر: کاش هاشم بن عُتبه را فرماندارِ مصر کرده بود
خطبهٔ حقوقِ متقابلِ حاکم و مردم
خطبهٔ ۲۱۶ نهجالبلاغه — امام علی (ع) در صفین: حقِ متقابلِ حاکم و رعیت، و رمزِ اصلاحِ جامعه در ادایِ این دو حق به یکدیگر
خطبهٔ هشدار از فتنهٔ دنیا
خطبهٔ ۶۳ نهجالبلاغه — امام علی (ع): دنیا خانهای است که کسی جز با عملِ نیک در آن سالم نمیماند
دعای امام هنگامِ رویارویی در صفین
خطبهٔ ۱۷۱ نهجالبلاغه — دعای امام علی (ع) هنگامِ تصمیم به رویارویی با لشکرِ معاویه در صفین
نکوهشِ کوفیانِ ترسیده که به خوارج پیوستند
خطبهٔ ۱۸۱ نهجالبلاغه — امام علی (ع) دربارهٔ گروهی از سپاهِ کوفه که از ترس به خوارج ملحق شدند
خطبهٔ اقسامِ احادیثِ رسیده از پیامبر
خطبهٔ ۲۱۰ نهجالبلاغه — پاسخ امام علی (ع) به پرسش دربارهٔ احادیثِ بدعتآمیز و اختلافِ روایات
سوگِ امام هنگامِ غسل و تجهیزِ پیامبر
خطبهٔ ۲۳۵ نهجالبلاغه — سخنِ امام علی (ع) در حالِ غسلدادن و آمادهکردنِ پیکرِ پیامبر (ص)
پاسخ امام به پیشنهاد عباس و ابوسفیان برای بیعت
خطبهٔ ۵ نهجالبلاغه — امتناع امام علی (ع) از فتنهانگیزی پس از سقیفه، و فلسفهٔ سکوتش دربارهٔ حقِ خلافت
خطبهٔ غرّاء — ستایشِ خدا و هشدار از غفلتِ دنیا
خطبهٔ ۸۳ نهجالبلاغه — یکی از معروفترین خطبههای امام علی (ع)، در ستایشِ خداوند، سفارش به تقوا، و توصیفِ دشواریهای مرگ و قیامت
گلایهٔ امام از سستیِ یاران، پس از شبِ هریر
خطبهٔ ۱۲۱ نهجالبلاغه — پاسخِ امام علی (ع) به اعتراضِ یکی از یارانش دربارهٔ پذیرشِ حَکَمیت، پس از شبِ هریر در صفین
توصیفِ بهترین بندهٔ خدا و خبر از آیندهٔ بنیامیه
خطبهٔ ۸۷ نهجالبلاغه — ویژگیهای بندهٔ محبوبِ خدا، جایگاهِ امامِ حق، و پیشگویی دربارهٔ زوالِ حکومتِ بنیامیه
تأسفِ امام بر کشتگانِ جنگِ جمل
کلامِ ۲۱۹ نهجالبلاغه — سخنِ امام علی (ع) هنگامِ عبور از کنارِ پیکرِ طلحه و عبدالرحمن بن عتّاب، کشتهشدگانِ جنگِ جمل
پرهیز از مکر و حیله
خطبهٔ ۴۱ نهجالبلاغه — وفا همزادِ راستی است؛ نکوهشِ کسانی که در زمانهٔ امام علی (ع) نیرنگ و حیله را زیرکی میپنداشتند
پیشگویی امام علی (ع) دربارهٔ آیندهٔ کوفه
خطبهٔ ۴۷ نهجالبلاغه — خبر امام علی (ع) از رویدادهای سخت پیشِ رویِ کوفه، و هشدار به هر ستمگری که قصدِ آزارش را داشته باشد
خطابِ امام علی (ع) به اهلِ بصره دربارهٔ پیشامدهای سخت
خطبهٔ ۱۵۶ نهجالبلاغه — سفارش به اطاعت، و روایتِ امام از هشدارِ پیامبر (ص) دربارهٔ حلالشمردنِ حرام به بهانههای دروغین
چه کسی شایستهٔ خلافت است
خطبهٔ ۱۷۳ نهجالبلاغه — معیارِ شایستگی برای زعامت، و سفارش به پرهیز از دلبستگی به دنیای گذرا
پند و اندرز، فضیلتِ قرآن، و نهی از بدعت
خطبهٔ ۱۷۶ نهجالبلاغه — دعوت به بهرهگیری از پندِ خدا، خودسازی، و هشدار دربارهٔ بدعت در دین
چرا طلحه و زبیر را تعقیب نکرد
کلامِ ۶ نهجالبلاغه — پاسخ امام علی (ع) به کسانی که خواستند طلحه و زبیر را پیش از رویارویی تعقیب کند
ادعای زبیر دربارهٔ بیعت
کلامِ ۸ نهجالبلاغه — پاسخ امام علی (ع) به ادعای زبیر که بیعتش را با دست کرده نه با قلب
توصیف خود و دشمنان در جنگ جمل
کلامِ ۹ نهجالبلاغه — توصیفِ استواریِ امام علی (ع) در برابر جوشوخروشِ بیثمرِ اصحابِ جمل
بیداری از غفلت
کلامِ ۲۰ نهجالبلاغه — هشدار به بیداری از غفلت و توجه به حقیقتی که مردگان از آن آگاه شدند
توحید الهی
خطبهٔ ۴۹ نهجالبلاغه — نشانههای آشکارِ وجودِ خدا در هستی، و برتریِ او از توصیفِ تشبیهکنندگان و انکارِ منکران
تقوا و شتافتن به سوی عمل نیک
خطبهٔ ۲۳۰ نهجالبلاغه — تقوا کلید درستی و ذخیرهٔ رستاخیز است؛ توصیف مرگ و دعوت به شتافتن در عمل نیک پیش از فرارسیدنش
امتناع از پذیرش شتابزدهٔ خلافت
کلامِ ۹۲ نهجالبلاغه — پاسخ امام علی (ع) به هجومِ مردم برای بیعت، بلافاصله پس از قتل عثمان، در مدینه
هشدار از غرورزدگی در برابر خدا
کلامِ ۲۲۳ نهجالبلاغه — سخنِ امام علی (ع) هنگامِ تلاوتِ آیهٔ «یا اَیُّهَا الْاِنْسانُ ما غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَریمِ»، هشدار از غفلت و غرور در برابرِ پروردگار
فضیلت پیامبر و قرآن، و فرجام بنیامیه
خطبهٔ ۱۵۸ نهجالبلاغه — ارزشِ رسالتِ پیامبر (ص) و قرآن، و پیشگویی امام علی (ع) دربارهٔ فرجامِ حکومتِ بنیامیه
نخستین سخنرانی در آغاز خلافت
خطبهٔ ۱۶۷ نهجالبلاغه — نخستین خطبهٔ امام علی (ع) در آغازِ خلافت: پیروی از کتابِ هدایتگرِ خدا، ادای واجبات، و حرمتِ مسلمان
خطبه پس از بازگشت از صفین
خطبهٔ ۲ نهجالبلاغه — امام علی (ع) پس از بازگشت از صفین، وضعیتِ مردم پیش از بعثتِ پیامبر (ص)، و جایگاهِ اهلبیت را بیان میکند
خطبه دربارهٔ پیمانهها و ترازوها
خطبهٔ ۱۲۹ نهجالبلاغه — نکوهشِ فسادِ زمانه، بیعدالتیِ اقتصادی، و لعنِ آمرانِ به معروف که خود تارکِ آنند
کلامی در نهی از غیبت مردم
خطبهٔ ۱۴۰ نهجالبلاغه (در اصل «کلام») — امام علی (ع) از غیبتکردن و عیبجوییِ دیگران در حالِ گناهِ خود بازمیدارد
خطبه در قدرت خداوند و خلقت زمین
خطبهٔ ۲۱۱ نهجالبلاغه — شگفتیهای آفرینشِ زمین، دریا و کوهها، و استواریِ آنها به فرمانِ خدا
کلامی در نکوهش بخلورزی به مال و جان
خطبهٔ ۱۱۷ نهجالبلاغه (در اصل «کلام») — امام علی (ع) کسانی را که نه مال نه جان خود را در راهِ خدا نمیبخشند نکوهش میکند
خطبه در نکوهش پیروان شیطان
خطبهٔ ۷ نهجالبلاغه — چگونه شیطان در دلِ منحرفان لانه میکند و با چشم و زبانِ آنان عمل میکند
خطبه در توجه به قیامت
خطبهٔ ۲۱ نهجالبلاغه — بخشی از خطبهٔ ۱۶۷، دعوت به سبکبار شدن پیش از رسیدنِ قیامت
خطبه در تعریف شبهه
خطبهٔ ۳۸ نهجالبلاغه — چرا به شبهه، شبهه میگویند؛ و تفاوتِ راهِ دوستان و دشمنانِ خدا در برابرِ آن
خطبه در نکوهش آرزوی دراز و پیروی از هوای نفس
خطبهٔ ۴۲ نهجالبلاغه — دو خطرِ بزرگ برای انسان: پیروی از هوای نفس و آرزوی طولانی
کلام در مقایسه یاران پیامبر با یاران خود
کلامِ ۵۶ نهجالبلاغه — یادِ فداکاریِ یاران پیامبر (ص) در برابرِ سستیِ یارانِ امروزِ امام در صفین
کلامی در صفتِ مدعیانِ ناشایستِ قضاوت
کلامِ ۱۷ نهجالبلاغه — دو گروهِ زیانرسان به دین: پیرو بدعت، و نادانِ خودخواندهای که بر مسندِ قضاوت مینشیند
کلامی هنگامی که او را از ترور ترساندند
کلامِ ۶۲ نهجالبلاغه — واکنشِ امام علی (ع) به هشدارِ یارانش دربارهٔ خطرِ ترور، در روزهای پایانیِ عمرِ شریفش
کلامی دربارهٔ نیکی به نااهل
کلامِ ۱۴۲ نهجالبلاغه — نیکیِ نابجا به ناکسان، و ارزشِ واقعیِ احسان تنها هنگامی که در راهِ خدا و بهجا باشد
خطبه در بیانِ خوشرفتاریِ امام (ع) با مردم
خطبهٔ ۱۵۹ نهجالبلاغه — یادآوریِ امام علی (ع) به کوفیان از حسنرفتار و رهاسازیِ آنان از بندِ ذلت و ستم
کلامی در بازداشتنِ امام حسن (ع) از رفتن به میدانِ صفین
کلامِ ۲۰۷ نهجالبلاغه — دستورِ امام علی (ع) برای حفظِ جانِ حسن (ع)، بهخاطرِ نگرانی از انقطاعِ نسلِ پیامبر (ص)
خطبه هنگامِ رسیدنِ خبرِ بیعتشکنانِ جمل
خطبهٔ ۲۲ نهجالبلاغه — واکنشِ امام علی (ع) به خبرِ بیعتشکنانِ جمل (طلحه و زبیر)، نکوهشِ ادعای خونخواهیِ عثمان و هشدارِ جنگ
خطبه در دلداریِ تهیدستان و تأدیبِ ثروتمندان
خطبهٔ ۲۳ نهجالبلاغه — تقسیمِ الهیِ روزی، پرهیز از حسادت به دیگران، و سفارش به یاریِ خویشاوندانِ تنگدست
کلامی در ذکرِ فضائلِ خویش
کلامِ ۳۷ نهجالبلاغه (خطبهگونه) — امام علی (ع) پس از نبردِ نهروان دربارهٔ سبقتِ خود در ایمان و عملِ صالح سخن میگوید
خطبه در فضلِ پیامبر اکرم (ص) و پند و اندرز
خطبهٔ ۹۴ نهجالبلاغه (در ارجاعِ erfan: ۹۳) — توصیفِ خداوندِ متعال، جایگاهِ پیامبران، و برگزیدگیِ پیامبر اسلام (ص) از بهترین تبار
خطبهٔ ملاحم — پیشگویی از حوادثِ آینده
خطبهٔ ۱۰۸ نهجالبلاغه (در ارجاعِ erfan: ۱۰۷، معروف به «خُطَبِ الملاحم») — ستایشِ خدا، وصفِ پیامبر (ص)، و پیشگویی دربارهٔ سرنوشتِ بنیامیه
این فهرست موج نخست است؛ خطبهها، نامهها و حکمتهای دیگرِ نهجالبلاغه بهمرور اضافه میشوند.