نامه به معاویه — استدلال برای مشروعیت بیعت

وَ مِنْ كِتاب لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ اِلي مُعاوِيَةَ اِنَّهُ بايَعَنِي الْقَوْمُ الَّذينَ بايَعُوا اَبابَكْر وَ عُمَرَ وَ عُثْمانَ، عَلي ما بايَعُوهُمْ عَلَيْهِ، فَلَمْ يَكُنْ لِلشّاهِدِ اَنْ يَخْتارَ، وَ لا لِلْغائِبِ اَنْ يَرُدَّ. وَ اِنَّمَا الشُّوري لِلْمُهاجِرينَ وَ الاَْنْصارِ، فَاِنِ اجْتَمَعُوا عَلي رَجُل وَ سَمَّوْهُ اِماماً كانَ ذلِكَ لِلّهِ رِضًي، فَاِنْ خَرَجَ عَنْ اَمْرِهِمْ خارِجٌ بِطَعْن اَوْ بِدْعَة رَدُّوهُ اِلي ما خَرَجَ مِنْهُ، فَاِنْ اَبي قاتَلُوهُ عَلَي اتِّباعِهِ غَيْرَ سَبيلِ الْمُؤْمِنينَ، وَ وَلاّهُ اللّهُ ما تَوَلّي.۱

از نامه های‌ آن حضرت است بـه معـاویه آن مردمی‌ که با ابوبکر و عمر و عثمان بیعت کردند با همان شرایط و مقررات با من بیعت کردند، حاضر را حقّی‌ نیست که غیر را اختیار کند، و غایب را نمی‌ رسد که آن را قبول نکند. شورا برای‌ مهاجرین و انصار است. اگر بر مردی‌ در خلافت اجتماع کردند و او را پیشوا نامیدند خداوند به آن راضی‌ است، بنابراین اگر کسی‌ از فرمان اهل شورا با انکار و بدعت بیرون رود او را به آن برمی‌ گردانند، و اگر فرمان آنان را نپذیرد با او به خاطر پیروی‌ از غیر راه اهل ایمان می‌ جنگند، و خداوند بر گردن او نهد آن را که خود بر عهده گرفته (یعنی‌ عذاب دوزخ را).

وَ لَعَمْري يا مُعاوِيَةُ، لَئِنْ نَظَرْتَ بِعَقْلِكَ دُونَ هَواكَ، لَتَجِدَنّي اَبْرَاَ النّاسِ مِنْ دَمِ عُثْمانَ، وَ لَتَعْلَمَنَّ اَنّي كُنْتُ في عُزْلَة عَنْهُ، اِلاّ اَنْ تَتَجَنّي، فَتَجَنَّ ما بَدَا لَكَ. وَالسَّلامُ.۲

به جان خودم سوگند ای‌ معاویه، اگر با دیده عقل نظر کنی‌ نه از روی‌ هوا و هوس، خواهی‌ یافت که که من از همه مردم از خون عثمان مبرّاترم، و خواهی‌ دانست که از آن گوشه گرفتم، مگر آنکه مرا متّهم کنی‌، پس هر اتهامی‌ که به نظرت می‌ رسد وارد آر. والسلام.