حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۹)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۲۶، ۱۲۷، ۱۲۸، ۱۲۹ و ۱۳۰
دربارهی این دعا
گزیدهای دیگر از پنج حکمتِ کوتاه و پراستنادِ امام علی (ع) از بخش «قصار الحِکَم» نهجالبلاغه (حکمتهای ۱۲۶ تا ۱۳۰)، از جمله سخنِ معروفِ «عجبت للبخیل» و خطابِ امام به اهل قبورِ کوفه.
ترجمه: استاد حسین انصاریان
صوت این دعا بهزودی اضافه میشود.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - عَجِبْتُ لِلْبَخيلِ يَسْتَعْجِلُ الْفَقْرَ الَّذي مِنْهُ هَرَبَ، وَ يَفُوتُهُ الْغِنَي الَّذي اِيّاهُ طَلَبَ، فَيَعيشُ فِي الدُّنْيا عَيْشَ الْفُقَراءِ، وَ يُحاسَبُ فِي الاْخِرَةِ حِسابَ الاَْغْنِياءِ. وَ عَجِبْتُ لِلْمُتَكَبِّرِ الَّذي كانَ بِالاَْمْسِ نُطْفَةً، وَ يَكُونُ غَداً جيفَةً. وَ عَجِبْتُ لِمَنْ شَكَّ فِي اللّهِ وَ هُوَ يَري خَلْقَ اللّهِ. وَ عَجِبْتُ لِمَنْ نَسِيَ الْمَوْتَ وَ هُوَ يَرَي مَنْ يَمُوتُ. وَ عَجِبْتُ لِمَنْ اَنْكَرَ النَّشْاَةَ الاُْخْري وَ هُوَ يَرَي النَّشْاَةَ الاُْولي. وَ عَجِبْتُ لِعامِر دارَ الْفَناءِ، وَ تارِك دارَ الْبَقاءِ.
و آن حضرت فرمود: از بخیل در عجبم که به فقری می شتابد که از آن می گریخته، و ثروتی را از دست می دهد که آن را می جسته، در دنیا همچون تهیدستان زندگی می کند، و در آخرت همچون ثروتمندان به حسابش می رسند. و از متکبّر شگفت زده ام که دیروز نطفه، و فردا مردار است. و از آن که در خدا شک دارد در عجبم در حالی که آفریده های خدا را می بیند. و عجب دارم از کسی که مرگ را فراموش نموده و حال اینکه مردگان را با چشم می بیند. و ازآن که زنده شدن در آن جهان را قبول ندارد درشگفتم و حال این که ساخته شدنش را در این جهان می بیند. و در تعجبم از کسی که سرای فانی را آباد می کند، و خانه باقی را وامی گذارد.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ قَصَّرَ فِي الْعَمَلِ ابْتُلِيَ بِالْهَمِّ. وَ لا حاجَةَ لِلّهِ فيمَنْ لَيْسَ لِلّهِ في مالِهِ وَ نَفْسِهِ نَصيبٌ.
و آن حضرت فرمود: کسی که در عمل کوتاهی ورزد دچار اندوه می شود. آن را که در مال و جانش سهمی برای خدا نیست برایش راهی به سوی رحمت خدا نمی باشد.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - تَوَّقُوا الْبَرْدَ في اَوَّلِهِ، وَ تَلَقَّوْهُ في آخِرِهِ، فَاِنَّهُ يَفْعَلُ فِي الاَْبْدانِ كَفِعْلِهِ فِي الاَْشْجارِ، اَوَّلُهُ يُحْرِقُ، وَ آخِرُهُ يُورِقُ.
و آن حضرت فرمود: سرما را در ابتدایش بپرهیزید، و از آن در پایانش استقبال کنید، که سرما با بدنها آن گونه می کند که با درختان، ابتدایش می سوزاند، و آخرش برگ می رویاند.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - عِظَمُ الْخالِقِ عِنْدَكَ يُصَغِّرُ الْمَخْلُوقَ في عَـيْـنَـيْـكَ.
و آن حضرت فرمود: عظمت خالق هستی نزد تو، آفریده شده را در نظرت کوچک می کند.
وَ قالَ عَلَيْهِ السّلامُ، وَ قَدْ رَجَعَ مِنْ صِفِّينَ، فَاَشْرَفَ عَلَي الْقُبُورِ بِظاهِرِ الْكُوفَةِ:- يا اَهْلَ الدِّيارِ الْمُوحِشَةِ، وَالْمَحالِّ الْمُقْفِرَةِ، وَالْقُبُورِ الْمُظْلِمَةِ; يا اَهْلَ التُّرْبَةِ، يا اَهْلَ الْغُرْبَةِ، يا اَهْلَ الْوَحْدَةِ، يا اَهْلَ الْوَحْشَةِ، اَنْتُمْ لَنا فَرَطٌ سابِقٌ وَ نَحْنُ لَكُمْ تَبَعٌ لاحِقٌ. اَمَّا الدُّورُ فَقَدْ سُكِنَتْ، وَاَمَّا الاَْزْواجُ فَقَدْ نُكِحَتْ، وَ اَمَّا الاَْمْوالُ فَقَدْ قُسِمَتْ. هذا خَبَرُ ما عِنْدَنا، فَما خَبَرُ ما عِـنْـدَكُـمْ؟ - ثُمَّ الْتَفَتَ اِلي اَصْحابِهِ فَقالَ:- اَما لَوْ اُذِنَ لَهُمْ فِي الْكَلامِ لاََخْبَرُوكُمْ اَنَّ خَيْرَ الزّادِ التَّقْوي.
و آن حضرت وقتی از صفّین بازگشت به گورستان بیرون کوفه نظر کرد و فـرمـود: ای صاحبان سراهای وحشت زا، و مکانهای بی آب و گیاه، و قبرهای تاریک; ای خاکیان، ای غریبان، ای بی کسان، ای وحشت زدگان، شما ما را پیشروید که بر ما پیشی جستید، و ما شما را پیرویم که به دنبال شما می رسیم. اما خانه ها: غیر شما در آن ساکن شدند، امّا همسران: دیگران با آنان ازدواج کردند، اما اموال: همه آنها تقسیم شد. این است خبری که نزد ماست، خبر آنچه نزد شماست چیست؟ پس رو به جانب یاران کرد و فرمود: اگر به آنان اجازه سخن می دادند به شما می گفتند که بهترین توشه تقواست.