حکمت‌های مشهور نهج‌البلاغه (۷)

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - كَمْ مِنْ مُسْتَدْرَج بِالاِْحْسانِ اِلَيْهِ، وَ مَغْرُور بِالسَّتْرِ عَلَيْهِ، وَ مَفْتُون بِحُسْنِ الْقَوْلِ فيهِ. وَ مَا ابْتَلَي اللّهُ اَحَداً بِمِثْلِ الاِْمْلاءِ لَهُ.۱

و آن حضرت فرمود: چه بسا کسی‌ که با احسانی‌ که به او شود غافلگیر گردد، و با پرده ای‌ که بر گناهش افتد فریفته شود، و با ستایشی‌ که از او شود فریب خورد. خداوند احدی‌ را به مانند مهلتی‌ که به او داده آزمایش نکرده است.

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - هَلَكَ فِيَّ رَجُلانِ: مُحِبٌّ غال، وَ مُبْغِضٌ قال.۲

و آن حضرت فرمود: دو نفر در رابطه با من هلاک شدند: عاشق غلوّکننده، و دشمن متجاوز از حد.

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِضاعَةُ الْفُرْصَةِ غُصَّةٌ.۳

و آن حضرت فرمود: تباه نمودن فرصت اندوه است.

وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَثَلُ الدُّنْيا كَمَثَلِ الْحَيَّةِ، لَيِّنٌ مَسُّها، وَ السَّمُّ النّاقِعُ في جَوْفِها. يَهْوي اِلَيْهَا الْغِرُّ الْجاهِلُ، وَ يَحْذَرُها ذُواللُّبِّ الْعاقِلُ.۴

و آن حضرت فرمود: مَثَل دنیا همچون مار است، که سودنِ آن نرم، و درونش سمّ کشنده است. گول خورده نادان به آن میل کند، و خردمند عاقل از آن حذر نماید.

وَ سُئِلَ عَلَيْهِ السّلامُ: عَنْ قُرَيْش فَقالَ:- اَمّا بَنُومَخْزُوم فَرَيْحانَةُ قَرَيْش، نُحِبُّ حَديثَ رِجالِهِمْ، وَ النِّكاحَ في نِسائِهِمْ. وَ اَمّا بَنُوعَبْدِشَمْس: فَاَبْعَدُها رَأْياً، وَ اَمْنَعُها لِما وَراءَ ظُهُورِها. وَ اَمّا نَحْنُ فَاَبْذَلُ لِما في اَيْدينا، وَ اَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنا، وَ هُمْ اَكْثَرُ وَ اَمْكَرُ وَ اَنْكَرُ، وَ نَحْنُ اَفْصَحُ وَ اَنْصَحُ وَ اَصْبَحُ.۵

در رابطه با قریش از حضرت سؤال شد فرمود: اما بنی‌ مخزوم گل خوشبوی‌ قریشند، گفتار مردانشان، و ازدواج با زنانشان را دوست داریم. اما فرزندان عبد شمس دوراندیش تر، و موقع حوادث نیرومندترند. و اما ما بنی‌ هاشم از آنچه در دست داریم بخشنده تر، و به وقت بذل جان سخاوتمندتریم. فرزندان عبد شمس در عدد بیشتر و مکارتر و بدکردارترند، و ما فصیح تر و خیرخواه تر و خوشروتریم.