وصیت دربارهٔ مصرفِ اموال

وَ مِنْ وَصِيَّة لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ بِما يُعْمَلُ في اَمْوالِهِ، كَتَبَها بَعْدَ مُنْصَرَفِهِ مِنْ صِفّينَ هذا ما اَمَرَ بِهِ عَبْدُاللّهِ عَلِيُّ بْنُ اَبي طالِب اَميرُالْمُؤْمِنينَ في مالِهِ، ابْتِغاءَ وَجْهِ اللّهِ، لِيُولِجَهُ بِهِ الْجَنَّةَ، وَ يُعْطِيَهُ بِهِ الاَْمَنَةَ.۱

از وصیت های‌ آن حضرت است درباره مصرف اموالش پس از مرگ، که بعد از برگشت از صفّین نوشت این برنامه ای‌ است که بنده خدا علی‌ بن ابی‌ طالب امیرالمؤمنین درباره مال خود دستور می‌ دهد، و به آن خشنودی‌ حق را می‌ طلبد تا او را به بهشت درآورد، و آسایش و امنیت عطا نماید.

مِنْـها وَ اِنَّهُ يَقُومُ بِذلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ يَأْكُلُ مِنْهُ بِالْمَعْرُوفِ، وَ يُنْفِقُ مِنْهُ فِي الْمَعْرُوفِ. فَاِنْ حَدَثَ بِحَسَن حَدَثٌ وَ حُسَيْنٌ حَيٌّ، قامَ بِالاَْمْرِ بَعْدَهُ، وَ اَصْدَرَهُ مَصْدَرَهُ. وَ اِنَّ لاِبْنَيْ فاطِمَةَ مِنْ صَدَقَةِ عَلِيٍّ مِثْلَ الَّذي لِبَني عَليّ، وَ اِنّي اِنَّما جَعَلْتُ الْقِيامَ بِذلِكَ اِلَي ابْنَيْ فاطِمَةَ ابْتِغاءَ وَجْهِ اللّهِ، وَ قُرْبَةً اِلي رَسُولِ اللّهِ، وَ تَكْريماً لِحُرْمَتِهِ، وَ تَشْريفاً لِوُصْلَتِهِ.۲

قسمتی‌ از آن وصیت است به این وصیت حسن بن علی‌ اقدام می‌ کند، برای‌ خودش از این اموال به طور شایسته مصرف می‌ نماید، و به نحوی‌ که سزاوار است به مستحقّان می‌ پردازد. اگر مرگ حسن برسد و حسین زنده باشد، وصی‌ من بعد از او حسین است، و به وصیتم به مانند حسن عمل می‌ کند. سهم دو فرزند فاطمه از به جا مانده اموال علی‌ به مانند نصیب سایر پسران علی‌ است، و اینکه اجرای‌ وصیت را به عهده دو پسر فاطمه گذاشتم محض جلب خشنودی‌ حق، و تقرّب به پیامبر، و بزرگداشت احترام او، و شرافت خویشاوندی‌ با آن حضرت است.

وَ يَشْتَرِطُ عَلَي الَّذي يَجْعَلُهُ اِلَيْهِ اَنْ يَتْرُكَ الْمالَ عَلي اُصُولِهِ، وَ يُنْفِقَ مِنْ ثَمَرِهِ حَيْثُ اُمِرَ بِهِ وَ هُدِيَ لَهُ، وَ اَنْ لايَبيعَ مِنْ اَوْلادِ نَخيلِ هذِهِ الْقُري وَدِيَّةً حَتّي تُشْكِلَ اَرْضُها غِراساً. وَ مَنْ كانَ مِنْ اِمائِي اللاّتي اَطُوفُ عَلَيْهِنَّ لَها وَلَدٌ اَوْ هِيَ حامِلٌ، فَتُمْسَكُ عَلي وَلَدِها وَ هِيَ مِنْ حَظِّهِ، فَاِنْ ماتَ وَلَدُها وَ هِيَ حَيَّةٌ فَهِيَ عَتيقَةٌ، قَدْ اُفْرِجَ عَنَها الرِّقُّ، وَ حَرَّرهَا الْعِتْقُ.۳

و با کسی‌ که این وصیت را به عهده او گذاشته شرط می‌ کند که اصل مال را باقی‌ گذارد، و به آن صورت که مأمور و راهنمایی‌ شده از درآمد آن انفاق کند، و از نهالهای‌ تازه روییده این دهات نفروشدتاتبدیل به انبوهی‌ از درختان گرددبه طوری‌ که تماشاگرانش آن منطقه را به غیر از وضعی‌ که قبلاًدیده اند ببینند. و هر یک از کنیزانم را که با آنان بوده ام و از من فرزندی‌ آورده یا حامله می‌ باشد به فرزندش واگذارند و بابت بهره ارث او به شمار آرند، و اگر در زمان حیات کنیز فرزندش بمیرد آن کنیز از قید کنیزی‌ آزاد است، زیرا کنیزی‌ از او برداشته شده و حرّیتِ (فرزند) او را آزاد نموده است.