حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۶)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۱۱، ۱۱۲، ۱۱۳، ۱۱۴ و ۱۱۵
دربارهی این دعا
گزیدهای دیگر از پنج حکمتِ کوتاه و پراستنادِ امام علی (ع) از بخش «قصار الحِکَم» نهجالبلاغه (حکمتهای ۱۱۱ تا ۱۱۵)، از جمله حکمتِ معروفِ «لو أحبني جبل لتهافت».
ترجمه: استاد حسین انصاریان
صوت این دعا بهزودی اضافه میشود.
وَ قَدْ تُوُفِّي سَهْلُ بْنُ حُنَيْف الاَْنْصارِيُّ بِالْكُوفَةِ بَعْدَ مَرْجِعِهِ مِنْ صِفِّينَ مَعَهُ، وَ كانَ مِنْ اَحَبِّ النّاسِ اِلَيْهِ:- لَوْ اَحَبَّني جَبَلٌ لَتَهافَتَ.
سهل بن حُنَیف که در صفّین همراه حضرت بود، پس از بازگشت به کوفه از دنیا رفت، او از محبوبترین مردم نزد امام بود، امام در مرگ او فرمود: اگر کوهی مرا دوست بدارد از هم فرو ریزد.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - مَنْ اَحْبَّنا اَهْلَ الْبَيْتِ فَلْيَسْتَعِدَّ لِلْفَقْرِ جِلْباباً.
و آن حضرت فرمود: هر کس ما اهل بیت را دوست دارد باید برای پوشیدن جامه تهیدستی مهیّا باشد.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - لا مالَ اَعْوَدُ مِنَ الْعَقْلِ، وَ لا وَحْدَةَ اَوْحَشُ مِنَ الْعُجْبِ، وَ لا عَقْلَ كالتَّدْبيرِ، وَ لا كَرَمَ كَالتَّقْوي، وَ لاقَرينَ كَحُسْنِ الْخُلْقِ، وَ لا ميراثَ كَالاَْدَبِ، وَ لاقائِدَ كَالتَّوْفيقِ، وَ لاتِجارَةَ كَالْعَمَلِ الصّالِح ِ، وَ لارِبْحَ كَالثَّوابِ، وَ لا وَرَعَ كَالْوُقُوفِ عِنْدَ الشُّبْهَةِ، وَ لا زُهْدَ كَالزُّهْدِ فِي الْحَرامِ، وَ لا عِلْمَ كَالتَّفَكُّرِ، وَ لا عِبادَةَ كَاَداءِ الْفَرائِضِ، وَ لا ايمانَ كَالْحَياءِ وَ الصَّبْرِ، وَ لا حَسَبَ كَالتَّواضُع ِ، وَلا شَرَفَ كَالْعِلْمِ، وَ لا عِزَّ كَالْحِلْمِ، وَ لا مُظاهَرَةَ اَوْثَقُ مِنَ الْمُشاوَرَةِ.
و آن حضرت فرمود: ثروتی سودمندتر از عقل، و تنهایی ای ترسناک تر از خودپسندی، و عقلی چون تدبیر، و بزرگواری ای مانند تقوا، و همنشینی چون حسن خلق، و میراثی مانند ادب، و رهبری چون توفیق، و تجارتی مثل عمل صالح، و سودی مانند ثواب، و پارسایی ای چون بازایستادن در شبهه، و زهدی مانند نخواستن حرام، و دانشی همانند اندیشه، و عبادتی چون ادای واجبات، و ایمانی مانند حیا و شکیبایی، و حَسَبی چون فروتنی، و شرفی مثل دانش، و عزّتی چون بردباری، و پشتیبانی ای استوارتر از مشاورت نیست.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - اِذَا اسْتَوْلَي الصَّلاحُ عَلَي الزَّمانِ وَ اَهْلِهِ ثُمَّ اَساءَ رَجُلٌ الظَّنَّ بِرَجُل لَمْ تَظْهَرْ مِنْهُ خَزْيَةٌ فَقَدْ ظَلَمَ. وَ اِذَا اسْتَوْلَي الْفَسادُ عَلَي الزَّمانِ وَ اَهْلِهِ فَاَحْسَنَ رَجُلٌ الظَّنَّ بِرَجُل فَقَدْ غَرَّرَ.
و آن حضرت فرمود: چون صلاح و نیکی بر مردم زمان غالب گردد اگر کسی به کسی که از او رسوایی ای ظاهر نشده گمان بد برد قطعاً ستم نموده. و اگر بر مردم زمان فساد غالب شود و کسی به کسی گمان خوب بـرد خود را گول زده.
وَقيلَ لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ: كَيْفَ تَجِدُكَ يا اَميرَالْمُؤْمِنينَ؟ فَقالَ عَلَيْهِ السّلامُ:- كَيْفَ يَكُونُ حالُ مَنْ يَفْني بِبَقائِهِ، وَ يَسْقَمُ بِصِحَّتِهِ، وَ يُـؤْتي مِـنْ مَـأْمَنِـهِ؟!
از حضرت سؤال شد: خود را چگونه می یابیای امیرالمؤمنین؟ فرمود: چگونه است حال کسی که به بقایش فانی، و به سلامتش بیمار می شود، و از محلی که در امان نیست مرگش فرا می رسد؟!