نامه به مردم کوفه هنگامِ حرکت به بصره

مِنْ كِتاب لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ اِلي اَهْلِ الْكُوفَةِ عِنْدَ مَسيرِهِ مِنَ الْمَدينَةِ اِلَي الْبَصْرَةِ مِنْ عَبْدِاللّهِ عَلِيٍّ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ اِلي اَهْلِ الْكُوفَةِ جَبْهَةِ الاَْنْصارِ، وَ سَنامِ الْعَرَبِ.۱

از نامه های‌ آن حضرت است به مردم کوفه زمانی‌ که از مدینه به بصره می‌ رفت از بنده خدا علی‌ امیرالمؤمنین به اهل کوفه، یاران بلند مقام و ســروران عـرب.

اَمّا بَعْدُ، فَاِنّي اُخْبِرُكُمْ عَنْ اَمْرِ عُثْمانَ حَتّي يَكُونَ سَمْعُهُ كَعِيانِهِ: اِنَّ النّاسَ طَعَنُوا عَلَيْهِ، فَكُنْتُ رَجُلاً مِنَ الْمُهاجِرينَ اُكْثِرُ اسْتِعْتابَهُ وَ اُقِلُّ عِتابَهُ، وَ كانَ طَلْحَةُ وَ الزُّبَيْرُ اَهْوَنُ سَيْرِهِما فيهِ الْوَجيفُ، وَ اَرْفَقُ حِدائِهِمَا الْعَنيفُ، وَ كانَ مِنْ عائِشَةَ فيهِ فَلْتَةُ غَضَب، فَاُتيحَ لَهُ قَوْمٌ فَقَتَلُوهُ، وَ بايَعَنِي النّاسُ غَيْرَ مُسْتَكْرَهينَ وَ لامُجْبَرينَ، بَـلْ طائِعيـنَ مُخَيَّـريـنَ.۲

اما بعد، شما را از وضع عثمان آگاه می‌ کنم چنانکه شنیدنش چون دیدنش باشد: مردم از او عیب جویی‌ کردند، و من فردی‌ از مهاجران بودم که اکثراً از او می‌ خواستم رضای‌ مردم را جلب کند و کمتر در پی‌ سرزنشش بودم. سبک ترین برنامه طلحه و زبیر درباره او تندروی‌، و نرم ترین کارشان فشار آوردن به او بود، عایشه هم به ناگهان در حق او خشم گرفت، آن گاه عده ای‌ بر کشتن وی‌ مهیّا شدند و او را کشتند، و مردم بدون اکراه و اجبار، بلکه از روی‌ میل و اختیار با من بیعت کردند.

وَ اعْلَمُوا اَنَّ دَارَ الْهِجْرَةِ قَدْ قَلَعَتْ بِاَهْلِها وَ قَلَعُوا بِها، وَ جاشَتْ جَيْشَ الْمِرْجَلِ، وَ قامَتِ الفِتْنَةُ عَلَي الْقُطْبِ. فَاَسْرِعُوا اِلي اَمِيرِكُمْ، وَ بادِرُوا جِهادَ عَدُوِّكُمْ اِنْ شاءَ اللّهُ.۳

بدانید دار هجرت (مدینه) اهلش را برکَند و اهلش هم از آن کنده شدند، مدینه چون جوشش دیگ به جوش آمد، و فتنه برپا گشت. به سوی‌ امیر خود بشتابید، و به جانب جهاد با دشمنان پیشدستی‌ کنید، اگر خدا خواهد.