نهج‌البلاغه
۱۳۹

پاسخ امام به پیشنهاد عباس و ابوسفیان برای بیعت

خطبهٔ ۵ نهج‌البلاغه — امتناع امام علی (ع) از فتنه‌انگیزی پس از سقیفه، و فلسفهٔ سکوتش دربارهٔ حقِ خلافت

درباره‌ی این دعا

پس از وفاتِ پیامبر (ص) و ماجرای سقیفه، عباس و ابوسفیان به امام علی (ع) پیشنهاد دادند برایش بیعت بگیرند و قیام کند؛ امام مردم را از ورود به امواجِ فتنه برحذر داشت. سپس دربارهٔ سکوتِ خود گفت: اگر سخن بگویم می‌گویند بر حکومت حریص است، و اگر خاموش بمانم می‌گویند از مرگ می‌ترسد — در حالی که علاقهٔ فرزندِ ابوطالب به مرگ، از علاقهٔ کودک به آغوشِ مادر بیشتر است.

ترجمه: استاد حسین انصاریان

صوت این دعا به‌زودی اضافه می‌شود.

۲۸

وَ مِنْ خُطْبَةِ لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ

از خطبه های‌ آن حضرت است

لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللّهُ صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَ خاطَبَهُ الْعَبّاسُ

بعد از وفات پیامبر(ص) در خطاب به عباس و ابوسفیان که پس از

وَ اَبُوسُفْيانَ بْنُ حَرْب في اَنْ يُبايِعا لَهُ بِالخِلافَةِ

اوضاع سقیفه از حضرت درخواست قبول بیعت داشتند

اَيُّهَا النّاسُ، شُقُّوا اَمْواجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجاةِ، وَ عَرِّجُوا عَنْ

ای‌ مردم، با کشتی‌ های‌ نجات امواج فتنه ها را بشکافید، از جادّه دشمنی‌ و اختلاف

طَريقِ الْمُنافَرَةِ، وَ ضَعُوا تيجانَ الْمُفاخَرَةِ. اَفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجَناح  ،

کنار روید، تاجهای‌ مفاخرت و برتری‌ جویی‌ را از سر بیندازید. رستگار گردد آن که با داشتن یار قیام نماید،

اَوِ اسْتَسْلَمَ فَاَراحَ. هذا ماءٌ آجِنٌ، وَلُقْمَةٌ يَغَصُّ بِها آكِلُها.

یا در بی‌ قدرتی‌ راه سلامت گیرد و دیگران را راحت گذارد. حکومت بدین صورت آبی‌ متعفن، و لقمه ای‌ گلوگیر است.

وَ مُجْتَنِي الثَّمَرَةِ لِغَيْرِ وَقْتِ ايناعِها كَالزّارِعِ بِغَيْرِ اَرْضِهِ.

هرکس میوه را به موقع نچیند چون کشاورزی‌ است که بذر را در زمین دیگری‌ بپاشد.

فَاِنْ اَقُلْ يَقُولُوا: حَرَصَ عَلَي الْمُلْكِ، وَ اِنْ اَسْكُتْ يَقُولُوا:

اگر از قدر و منزلتم بگویم تهمتم می‌ زنند که بر حکومت حریص است، و اگر ساکت بمانم می‌ گویند

جَزَعَ مِنَ الْمَوْتِ. هَيْهاتَ، بَعْدَ اللَّتَيّا وَالَّتي! وَاللّهِ لاَبْنُ اَبي طالِب

از مرگ ترسیده. هرگز، آن هم با آن همه مبارزات و جنگها! به خدا قسم عشق پسر ابوطالب

آنَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْيِ اُمِّهِ. بَلِ انْدَمَجْتُ عَلي مَكْنُونِ عِلْم

به مرگ از علاقه کودک شیرخوار به پستان مادر بیشتر است. سکوتم محض اسراری‌ است که در سینه

لَوْ بُحْتُ بِهِ لاَضْطَرَبْتُمُ اضْطِرابَ الاَْرْشِيَةِ فِي الطَّوِيِّ الْبَعيدَةِ.

دارم که اگر بگویم همه شما مردم همچون ریسمانهای‌ بسته در دلو در اعماق چاه به لرزه خواهید آمد.

منابع متن و ترجمه