نامه به اَسوَد بن قُطبه

وَ مِنْ كِتاب لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ اِلَي الاَْسْوَدِ بْنِ قُطْبَةَ صاحِبِ جُنْدِ حُلْوانَ اَمّا بَعْدُ، فَاِنَّ الْوالِيَ اِذَا اخْتَلَفَ هَواهُ مَنَعَهُ ذلِكَ كَثيراً مِنَ الْعَدْلِ، فَلْيَكُنْ اَمْرُ النّاسِ عِنْدَكَ فِي الْحَقِّ سَواءً۱

از نامه های‌ آن حضرت است به اسود بن قطبه، فرمانده سپاه حلوان اما بعد، وقتی‌ خواسته های‌ نفسانیِ زمامدار مختلف باشد، این امر مانع بزرگی‌ در راه اجرای‌ عدالت است، پس باید در اجرای‌ حق میان مردم نزد تو یکسان باشد

فَاِنَّهُ لَيْسَ فِي الْجَوْرِ عِوَضٌ مِنَ الْعَدْلِ. فَاجْتَنِبْ ما تُنْكِرُ اَمْثالَهُ، وَابْتَذِلْ نَفْسَكَ فيما افْتَرَضَ اللّهُ عَلَيْكَ، راجِياً ثَوابَهُ، وَ مُتَخَوِّفاً عِقابَهُ.۲

چون در ستم، عوضی‌ برای‌ عدالت نیست. از آنچه امثالش را ناپسند می‌ شماری‌ بپرهیز، و در آنچه خدا بر تو واجب کرده خود را به رنج انداز، در حالی‌ که به ثواب او امیدوار، و از کیفرش ترسانی‌.

وَ اعْلَمْ اَنَّ الدُّنْيا دارُ بَلِيَّة لَمْ يَفْرُغْ صاحِبُها فيها قَطُّ ساعَةً اِلاّ كانَتْ فَرْغَتُهُ عَلَيْهِ حَسْرَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ، وَ اَنَّهُ لَنْ يُغْنِيَكَ عَنِ الْحَقِّ شَيْءٌ اَبَداً، وَ مِنَ الْحَقِّ عَلَيْكَ حِفْظُ نَفْسِكَ، وَ الاِْحْتِسابُ عَلَي الرَّعِيَّةِ بِجُهْدِكَ، فَاِنَّ الَّذي يَصِلُ اِلَيْكَ مِنْ ذلِكَ اَفْضَلُ مِنَ الَّذي يَصِلُ بِكَ. وَالسَّلامُ.۳

و بدان که دنیا سرای‌ آزمایش است، صاحب دنیا هرگز ساعتی‌ در آن فارغ ننشیند جز آنکه فراغتش روز قیامت مایه حسرتش گردد، و هرگز چیزی‌ تو را از حق بی‌ نیاز نکند، و از حقّی‌ که بر توست حفظ خویشتن، و کوشش در انجام وظیفه نسبت به رعیت است، که آنچه از این راه به تو رسد بهتر از چیزی‌ است که به وسیله تو به دیگری‌ رسد. والسّلام.