خطبهٔ نکوهشِ عمروبن‌عاص

وَ مِنْ كَلام لَهُ عَلَيْهِ السّلامُ۱

از سخنان آن حضرت است

في ذِكْرِ عَمْرِوبْنِ الْعاصِ۲

درباره عمروعاص

عَجَباً لاِبْنِ النّابِغَةِ، يَزْعُمُ لاَِهْلِ الشّامِ اَنَّ فِيَّ دُعابَةً، وَ اَنِّي امْرُؤٌ۳

مرا از پسر زانیه تعجب است، که به مردم شام وانمود می‌ کند که در من شوخ طبعی‌ است، و انسانی‌

تِلْعابَةٌ، اُعافِسُ وَ اُمارِسُ. لَقَدْ قالَ باطِلاً، وَ نَطَقَ آثِماً.۴

بازیگرم، شوخی‌ می‌ کنم و در بازی‌ کردن کوشایم. او به باطل سخن گفته، و به این گونه سخن مرتکب گناه شده.

اَما وَ شَرُّ الْقَوْلِ الْكَذِبُ. اِنَّهُ لَيَقُولُ فَيَكْذِبُ، وَ يَعِدُ فَيُخْلِفُ،۵

بدانید که بدترین گفتار دروغ است. او در سخن راندن دروغ می‌ گوید، و وعده می‌ دهد و تخلف می‌ کند،

وَ يَسْأَلُ فَيُلْحِفُ، وَ يُسْأَلُ فَيَبْخَلُ، وَ يَخُونُ الْعَهْدَ،۶

چون درخواست می‌ کند اصرار می‌ورزد، و چون از او درخواست شود بخل می‌ورزد، به عهدش خیانت می‌ کند

وَ يَقْطَعُ الاِْلَّ، فَاِذا كانَ عِنْدَ الْحَرْبِ فَاَيُّ زاجِر وَ آمِر هُوَ۷

و قطع رحم می‌ نماید، و چون به میدان جنگ آید برای‌ شعلهور ساختن جنگ چه امر و نهی‌ ها می‌ کند!

ما لَمْ تَأْخُذِ السُّيُوفُ مَآخِذَها! فَاِذا كانَ ذلكَ كانَ اَكْبَرُ مَكيدَتِهِ۸

البته پیش از بیرون آمدن شمشیرها از غلاف، و چون جنگ آغاز شود بزرگترین حیله اش برای‌ نجات خود

اَنْ يَمْنَحَ الْقَوْمَ سُبَّتَـهُ!۹

نشان دادن عورتش به مردم است!

اَما وَاللّهِ اِنَّي لَيَمْنَعُني مِنَ اللَّعِبِ ذِكْرُ الْمَوْتِ، وَ اِنَّهُ لَيَمْنَعُهُ مِنْ۱۰

به خدا قسم یاد مرگ مرا از بازی‌ بازمی‌ دارد، و نسیان آخرت او را

قَوْلِ الْحَقِّ نِسْيانُ الاْخِرَةِ. وَ اِنَّهُ لَمْ يُبايِـعْ مُعاوِيَةَ حَتّي شَرَطَ لَهُ اَنْ۱۱

از گفتن حق مانع می‌ شود. او با معاویه بیعت نکرد مگر به شرط بخشیده شدن

يُؤْتِيَهُ اَتِيَّةً، وَ يَرْضَخَ لَهُ عَلي تَرْكِ الدّينِ رَضيخَةً.۱۲

مصر به او، و اخذ رشوه کمی‌ برای‌ دست برداشتن از دین.