نهج‌البلاغه
۱۵۵

امتناع از پذیرش شتاب‌زدهٔ خلافت

کلامِ ۹۲ نهج‌البلاغه — پاسخ امام علی (ع) به هجومِ مردم برای بیعت، بلافاصله پس از قتل عثمان، در مدینه

درباره‌ی این دعا

پس از کشته‌شدنِ عثمان، هنگامی که مردم برای بیعت با امام علی (ع) هجوم آوردند، امام در این سخنِ کوتاه از پذیرشِ فوریِ خلافت سر باز می‌زند: می‌گوید در پیشِ رو امری با چهره‌ها و رنگ‌های گوناگون در پیش است که دل‌ها بر آن استوار نمی‌ماند و عقل‌ها بر آن ثابت نمی‌ماند، و بهتر است دیگری را برای این کار برگزینند؛ در عینِ حال آماده می‌ماند که در صورتِ اصرارِ مردم، بر پایهٔ آنچه صلاح می‌داند عمل کند.

ترجمه: استاد حسین انصاریان

صوت این دعا به‌زودی اضافه می‌شود.

۲۸

وَ مِنْ كَلام لَهُ عَلَيْهِ السّلامُ

از سخنان آن حضرت است

لَمّا اُريـدَ عَلَي الْبَيْعَـةِ بَعْـدَ قَتْـلِ عُثْـمانَ

به هنگامی‌ که مردم پس از کشته شدن عثمان خواستند با او بیعت کنند

دَعُوني وَالْتَمِسُوا غَيْري، فَاِنّا مُسْتَقْبِلُونَ اَمْراً لَهُ وُجُوهٌ وَ اَلْوانٌ،

رهایم کنید و غیر مرا بخواهید، زیرا ما با حادثه ای‌ روبرو هستیم که آن را چهره ها و رنگهاست،

لاتَقُومُ لَهُ الْقُلُوبُ، وَلاتَثْبُتُ عَلَيْهِ الْعُقُولُ. وَ اِنَّ الاْفاقَ قَدْ اَغامَتْ،

حادثه ای‌ که دلها بر آن استوار، و عقلها بر آن پایدار نمی‌ ماند. آفاق حقیقت را ابر سیاه گرفته،

وَ الْمَحَجَّةَ قَدْ تَنَكَّرَتْ. وَ اعْلَمُوا اَنّي اِنْ اَجَبْتُكُمْ رَكِبْتُ بِكُمْ ما

و راه مستقیم دگرگون و ناشناخته شده است. بدانید اگر خواسته شما را پاسخ دهم بر اساس آنچه خود می‌ دانم با

اَعْلَمُ، وَلَمْ اُصْغِ اِلي قَوْلِ الْقائِلِ وَ عَتْبِ الْعاتِبِ. وَ اِنْ تَرَكْتُمُوني

شما رفتار می‌ کنم، و به گفتار هیچ گوینده و سرزنش هیچ سرزنش کننده ای‌ توجه نمی‌ کنم. و اگر رهایم کنید

فَاَنَا كَاَحَدِكُمْ وَلَعَلّي اَسْمَعُكُمْ وَ اَطْوَعُكُمْ لِمَنْ وَلَّيْتُمُوهُ

مانند یکی‌ از شما خواهم بود، و شاید شنواتر و فرمانبردارتر از شما برای‌ کسی‌ باشم که حکومت خود را

اَمْرَكُمْ. وَ اَنَا لَكُمْ وَزيراً خَيْرٌ لَكُمْ مِنّي اَميراً.

به او می‌ سپارید. و من برای‌ شما به وزارت بنشینم بهتر از قیام به امارت است.

منابع متن و ترجمه