حکمتهای مشهور نهجالبلاغه (۲۰)
پنج حکمتِ کوتاه و پراستناد دیگر از قصار الحِکَم — حکمتهای ۱۹۴، ۱۹۵، ۱۹۶، ۱۹۸ و ۱۹۹
دربارهی این دعا
گزیدهای دیگر از پنج حکمتِ کوتاه و پراستنادِ امام علی (ع) از بخش «قصار الحِکَم» نهجالبلاغه (حکمتهای ۱۹۴ تا ۱۹۹، بهجز ۱۹۷)، دربارهٔ خشم و گذشت، دنیاپرستی، پندِ ثروت، و ماهیتِ اجتماعِ مردم.
ترجمه: استاد حسین انصاریان
صوت این دعا بهزودی اضافه میشود.
وَ كانَ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: - مَتي اَشْفي غَيْظي اِذا غَضِبْتُ؟ اَحينَ اَعْجِزُ عَنِ الاِْنْتِقامِ فَيُقالُ لي: لَوْ صَبَرْتَ؟! اَمْ حينَ اَقْدِرُ عَلَيْهِ فَيُقالُ لي: لَوْ عَفَوْتَ؟!
و آن حضرت می فرمود: وقتی به خشم آمدم چه زمانی خشمم را فرونشانم، آیا هنگامی که از انتقام ناتوانم و به من گفته شود: اگر صبر می کردی بهتر بود؟! یا وقتی که قدرت بر کیفر دارم و به من گفته شود: اگر می بخشیدی بهتر بود؟!
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ وَ قَدْ مَرَّ بِقَذَر عَلي مَزْبَلَة: - هذا ما بَخِلَ بِهِ الْباخِلُونَ. وَ في خَبَر آخَرَ اَنَّهُ قالَ: - هذا ما كُنْتُمْ تَتَنافَسُونَ فيهِ بِالاَْمْسِ.
و آن حضرت از کنار نجاستی در مزبله ای عبور کرد و فرمود: این چیزی است که بخیلان به آن بخل ورزیدند. و در خبر دیگری است که فرمود: این چیزی است که دیروز در آن رغبت می نمودید.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - لَمْ يَذْهَبْ مِنْ مالِكَ ما وَعَظَكَ.
و آن حضرت فرمود: از ثروتت آنچه تو را پند داد از دستت نرفته.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ لَمّا سَمِعَ قَوْلَ الْخَوارِجِ «لا حُكْمَ اِلاّ لِلّهِ»: - كَلِمَةُ حَقٍّ يُرادُ بِها باطِلٌ.
و آن حضرت فرمود: وقتی سخن خوارج را شنید: «لا حکم الاّ للّه»، فرمود: سخن حقّی است که باطل به آن قصد شده.
وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ في صِفَةِ الْغَوْغاءِ: - هُمُ الَّذينَ اِذَا اجْتَمَعُوا غَلَبُوا، وَ اِذا تَفَرَّقُوا لَمْ يُعْرَفُوا. وَ قيلَ: بَلْ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: - هُمُ الَّذينَ اِذَا اجْتَمَعُوا ضَرُّوا، وَ اِذا تَفَرَّقُوا نَفَعُوا. فَقيلَ: قَدْ عَرَفْنا مَضَرَّةَ اجْتِماعِهِمْ، فَما مَنْفَعَةُ افْتِراقِهِمْ؟ فَقالَ: - يَرْجِعُ اَصْحابُ الْمِهَنِ اِلي مِهْنَتِهِمْ فَيَنْتَفِعُ النّاسُ بِهِمْ، كَرُجُوعِ الْبَنّاءِ اِلي بِنائِهِ، وَالنَّسّاجِ اِلي مَنْسَجِهِ، وَالْخَبّازِ اِلي مَخْبَزِهِ.
و آن حضرت درباره اوباش فرمود: اینان کسانی هستند که چون گرد آیند پیروز شوند، و چون پراکنده گردند شناخته نشوند. گفته شده: امام فرمود: اینان کسانی هستند که چون گرد آیند زیان رسانند، و چون متفرق شوند منفعت دهند. گفتند: زیان گرد آمدنشان را فهمیدیم، سود پراکندگی آنان چیست؟ فرمود: اهل کار به کار خود باز می گردند و مردم از آنان بهره مند می شوند، مانند بازگشت بنّا به ساختمان، و بافنده به محلّ بافت، و نانوا به نانوایی.