نامه به مأموران مالیات

وَ مِنْ كِتاب لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ اِلي عُمّالِهِ عَلَي الْخَراجِ مِنْ عَبْدِ اللّهِ عَلِيٍّ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ، اِلي اَصْحابِ الْخَراجِ: اَمَّا بَعْدُ، فَاِنَّ مَنْ لَمْ يَحْذَرْ ما هُوَ صائِرٌ اِلَيْهِ لَمْ يُقَدِّمْ لِنَفْسِهِ ما يُحْرِزُها. وَ اعْلَمُوا اَنَّ ما كُلِّفْتُمْ بِهِ يَسيرٌ، وَ اَنَّ ثَوابَهُ كَثيرٌ.۱

از نامه های‌ آن حضرت است بـه مـأمـوران مالیـات از بنده خدا علی‌ امیر مؤمنان ، به عاملان مالیات: اما بعد، هر که از قیامتی‌ که به آن روی‌ خواهد نهاد حذر نکند، چیزی‌ که او را از بلاهای‌ آن روز حفظ کند پیش نفرستاده. آگاه باشید آنچه از تکالیف به عهده شماست اندک است، و ثوابش بسیار.

وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فيما نَهَي اللّهُ عَنْهُ مِنَ الْبَغْيِ وَ الْعُدْوانِ عِقابٌ يُخافُ لَكانَ في ثَوابِ اجْتِنابِهِ ما لا عُذْرَ في تَرْكِ طَلَبِهِ. فَاَنْصِفُوا النّاسَ مِنْ اَنْفُسِكُمْ، وَ اصْبِرُوا لِحَوائِجِهِمْ، فَاِنَّكُمْ خُزّانُ الرَّعِيَّةِ، وَ وُكَلاءُ الاُْمَّةِ، وَ سُفَراءُ الاَْئِمَّةِ. وَ لاتُحْشِمُوا اَحَداً عَنْ حاجَتِهِ، وَ لاتَحْبِسُوهُ عَنْ طَلِبَتِهِ. وَ لا تَبيعُنَّ لِلنّاسِ فِي الْخَراجِ كِسْوَةَ شِتاء وَ لا صَيْف، وَ لا دابَّةً يَعْتَمِلُونَ عَلَيْها وَ لا عَبْداً، وَ لا تَضْرِبُنَّ اَحَداً سَوْطاً لِمَكانِ دِرْهَم، وَ لاتَمَسُّنَّ مالَ اَحَد مِنَ النّاسِ مَصَلٍّ وَ لامُعاهَد، اِلاّ اَنْ تَجِدُوا فَرَساً اَوْ سِلاحاً يُعْدي بِهِ عَلي اَهْلِ الاِْسْلامِ، فَاِنَّهُ لايَنْبَغي لِلْمُسْلِم اَنْ يَدَعَ ذلِكَ في اَيْدي اَعْداءِ الاِْسْلامِ فَيَكُونَ شَوْكَةً عَلَيْهِ.۲

اگر برای‌ آنچه از جانب حق نهی‌ شده مانند ستم و دشمنی‌ کیفری‌ که از آن بترسند وجود نداشت، در ثواب اجتناب از آنها آنقدر هست که عذری‌ برای‌ مردم در ترک طلب آنها نباشد. از جانب خود مردم را انصاف دهید، و در برابر انجام حاجاتشان صبر کنید، که شما خزانه داران رعیت، و وکلای‌ ملّت، و نمایندگان پیشوایان هستید. احدی‌ را به خاطر نیازش نرنجانید، و او را از خواسته اش منع ننمایید. اثاث ضروری‌ زندگی‌ مالیات دهنده از قبیل لباس زمستانی‌ و تابستانی‌، و چهارپای‌ در دست کار و غلامش را نفروشید، برای‌ گرفتن درهمی‌ کسی‌ را تازیانه نزنید، به مال احدی‌ از مردم چه مسلمان نمازگزار و چه غیرمسلمانی‌ که در پناه اسلام است دست درازی‌ نکنید، مگر اسب و سلاحی‌ که علیه اسلام به کار گرفته شود، زیرا سزاوار مسلمان نیست اسب و سلاح را در دست دشمنان اسلام واگذارد تا موجب شـوکت ایشان بر ضـد او شـود.

وَ لاتَدَّخِرُوا اَنْفُسكُمْ نَصيحَةً، وَ لاَ الْجُنْدَ حُسْنَ سيرَة، وَ لاَالرَّعِيَّةَ مَعُونَةً، وَ لادينَ اللّهِ قُوَّةً. وَ اَبْلُوا في سَبيلِ اللّهِ مَا اسْتَوْجَبَ عَلَيْكُمْ، فَاِنَّ اللّهَ سُبْحانَهُ قَدِ اصْطَنَعَ عِنْدَنا وَ عِنْدَكُمْ اَنْ نَشْكُرَهُ بِجُهْدِنا، وَ اَنْ نَنْصُرَهُ بِما بَلَغَتْ قُوَّتُنا، وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظيمِ.۳

از خیرخواهی‌ نسبت به خویش، و خوشرفتاری‌ با لشگر اسلام، و یاری‌ رساندن به رعیّت، و تقویت دین دریغ مکنید. آنچه در راه خدا بر شما واجب است انجام دهید، زیرا خدای‌ سبحان از ما و شما خواسته که او را به اندازه توانایی‌ خود سپاسگزار باشیم، و در نهایت قدرت به یاریش برخیزیم، و قدرتی‌ نیست جز از جانب خــداونـد بـزرگ.