نامه به امیرانِ سپاه

وَ مِنْ كِتاب لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ اِلي اُمَرائِهِ عَلَي الْجُيُوشِ مِنْ عَبْدِاللّهِ عَلِيِّ بْنِ اَبي طالِب اَميرِ الْمُؤْمِنينَ، اِلي اَصْحابِ الْمَسالِحِ: اَمّا بَعْدُ، فَاِنَّ حَقّاً عَلَي الْوالي اَنْ لايُغَيِّرَهُ عَلي رَعِيَّتِه فَضْلٌ نالَهُ، وَ لا طَوْلٌ خُصَّ بِهِ، وَ اَنْ يَزيدَهُ ما قَسَمَ اللّهُ لَهُ مِنْ نِعَمِهِ دُنُوّاً مِنْ عِبادِهِ ، وَ عَطْفاً عَلي اِخْوانِهِ.۱

از نامه های‌ آن حضرت است بـه امیـران سـپاهـش از بنده خـدا علی‌ بن ابی‌ طالب امیـرمـؤمنان ، به مـرزداران : اما بعد، شایسته حاکم است که برتری‌ رسیده به او، و نعمتی‌ که به آن اختصاص یافته او را نسبت به رعیّت دگرگون نکند، و سهمی‌ که خداوند از نعمت نصیبش نموده سزاوار است بر نزدیک شدنش به بندگان حـق، و مهربانیش به برادران بیفزاید.

اَلا وَ اِنَّ لَكُمْ عِنْدي اَنْ لااَحْتَجِزَ دُونَكُمْ سِرّاً اِلاّ في حَرْب، وَ لا اَطْوِيَ دُونَكُمْ اَمْراً اِلاّ في حُكْم، وَ لا اُؤَخِّرَ لَكُمْ حَقّاً عَنْ مَحَلِّهِ، وَ لااَقِفَ بِهِ دُونَ مَقْطَعِهِ، وَ اَنْ تَكُونُوا عِنْدي فِي الْحَقِّ سَواءً. فَاِذا فَعَلْتُ ذلِكَ وَجَبَتْ لِلّهِ عَلَيْكُمُ النِّعْمَةُ، وَ لي عَلَيْكُمُ الطّاعَةُ، وَ اَنْ لاتَنْكُصُوا عَنْ دَعْوَة، وَ لا تُفَرِّطُوا في صَلاح، وَ اَنْ تَخُوضُوا الْغَمَراتِ اِلَي الْحَقِّ. فَاِنْ اَنْتُمْ لَمْ تَسْتَقيمُوا لي عَلي ذلِكَ لَمْ يَكُنْ اَحَدٌ اَهْوَنَ عَلَيَّ مِمَّنِ اعْوَجَّ مِنْكُمْ، ثُمَّ اُعْظِمُ لَهُ الْعُقُوبَةَ، وَ لايَجِدُ عِنْدي فيها رُخْصَةً. فَخُذُوا هذا مِنْ اُمَرائِكُمْ، وَ اَعْطُوهُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ ما يُصْلِحُ اللّهُ بِهِ اَمْرَكُمْ. وَالسَّلامُ.۲

بدانید حقّ شما بر من است که چیزی‌ را از شما جز اسرار جنگ پنهان ندارم، و کاری‌ بی‌ مشورت شما مگر در احکام الهی‌ انجام ندهم، و هیچ حقّی‌ از شما را از موضعش به تأخیر نیندازم، و تا آن را به جایش نرسانم بازنایستم، و این که همه شما نسبت به حق نزد من مساوی‌ باشید. چون رفتارم با شما این گونه شد نعمت خداوند بر شما تمام می‌ شود، و بر شما واجب است از من اطاعت نمایید، و از دستورم سرنپیچید، و در کاری‌ که به صلاح است تقصیر ننمایید، و به خاطر حق در امواج بلاها و سختیها فرو روید. اگر درباره من این چنین استوار نباشید کسی‌ نزد من خوارتر از کجرفتار شما نباشد، آن گاه او را به شدّت کیفر می‌ دهم، و از دستم رهایی‌ نخواهد یافت. چنین عهدی‌ را از امیران خود بگیرید، و دستورات آنان را چنانکه خداوند امورتان را به آن اصلاح کند بپذیرید. والسلام.