وصیت به معقل بن قیس

وَ مِنْ وَصِية لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ لِمَعْقِلِ بْنِ قَيْس الرِّياحِيِّ حينَ اَنْفَذَهُ اِلَي الشّامِ في ثَلاثَةِ آلاف مُقَدِّمَةً لَهُ اِتَّقِ اللّهَ الَّذي لابُدَّ لَكَ مِنْ لِقائِهِ، وَ لا مُنْتَهي لَكَ دُونَهُ، وَ لاتُقاتِلَنَّ اِلاّ مَنْ قاتَلَكَ، وَ سِرِ الْبَرْدَيْنِ، وَ غَوِّرْ بِالنّاسِ، وَ رَفِّهْ فِي السَّيْرِ، وَ لا تَسِرْ اَوَّلَ اللَّيْلِ، فَاِنَّ اللّهَ جَعَلَهُ سَكَناً، وَ قَدَّرَهُ مُقاماً لا ظَعْناً. فَاَرِحْ فيه بَدَنَكَ، وَ رَوِّحْ ظَهْرَكَ.۱

از وصیت های‌ آن حضرت است به معقل بن قیس ریاحی‌، زمانی‌ که او را با سه هزار نفر به عنوان مقدمه لشگر خود به شام فرستاد از خداوندی‌ که ناگزیر از ملاقات با او هستی‌، و غیر او تو را نهایتی‌ نیست پروا کن، جز با کسی‌ که با تو بجنگد نجنگ، و در صبح و عصر که هوا ملایم است حرکت کن، لشگر را در وسط روز استراحت ده، راه را به آرامی‌ طی‌ کن، ابتدای‌ شب حرکت مکن، که خداوند آن وقت را برای‌ آرامش قرار داده، و برای‌ استراحت نهاده نه برای‌ کوچ کردن. بدن و مرکب خود را به شب آسوده دار.

فَاِذا وَقَفْتَ حينَ يَنْبَطِحُ السَّحَرُ، اَوْ حينَ يَنْفَجِرُ الْفَجْرُ، فَسِرْ عَلي بَرَكَةِ اللّهِ. فَاِذا لَقيتَ الْعَدُوَّ فَقِفْ مِنْ اَصْحابِكَ وَسَطاً، وَ لاتَدْنُ مِنَ الْقَوْمِ دُنُوَّ مَنْ يُريدُ اَنْ يُنْشِبَ الْحَرْبَ، وَ لاتَباعَدْ عَنْهُمْ تَباعُدَ مَنْ يَهابُ الْبَأْسَ، حَتّي يَأْتِيَكَ اَمْري، وَ لايَحْمِلَنَّكُمْ شَنَانُهُمْ عَلي قِتالِهِمْ قَبْلَ دُعائِهِمْ وَ الاِْعْذارِ اِلَيْهِمْ.۲

چون شب را آسودی‌ تا وقت سحر رسید با بامداد درآمد بر اساس برکت حق حرکت کن. چون با دشمن روبرو شدی‌ وسط لشگر بایست، و به دشمن مانند کسی‌ که می‌ خواهد جنگ کند نزدیک مشو، و از آنان همانند کسی‌ که از جنگ می‌ ترسد خود را دور مکن، تا فرمانم به تو برسد. و بعض و کینه شما را به جنگ با آنان وادار نکند پیش از آنکه آنان را به حق دعوت کنی‌ و راه عذر را به رویشان ببندی‌.