نهج‌البلاغه
۱۶۱

کلامی در نهی از غیبت مردم

خطبهٔ ۱۴۰ نهج‌البلاغه (در اصل «کلام») — امام علی (ع) از غیبت‌کردن و عیب‌جوییِ دیگران در حالِ گناهِ خود بازمی‌دارد

درباره‌ی این دعا

امام علی (ع) در این سخن، کسانی را که از گناه در امانند به رحمت و شکرگزاری فرامی‌خواند، و غیبت‌کننده‌ای را که برادرِ گنهکارِ خود را سرزنش می‌کند در حالی‌که خودش نیز گناهی مشابه یا بزرگ‌تر دارد، نکوهش می‌کند؛ و توصیه می‌کند هرکس عیبِ خود را بشناسد، از عیب‌جوییِ دیگران دست بردارد.

ترجمه: استاد حسین انصاریان

صوت این دعا به‌زودی اضافه می‌شود.

۲۸

وَ مِنْ كَلام لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ

از سخنان آن حضرت است

فِي النَّهْيِ عَنْ غَيْبَةِ النّاسِ

در نهی‌ از غیبت مردم

وَ اِنَّما يَنْبَغي لاَِهْلِ الْعِصْمَةِ وَالْمَصْنُوعِ اِلَيْهِمْ فِي السَّلامَةِ

آنان که از عیوب پاکند و از لطف خدا از گناهان سالمند

اَنْ يَرْحَمُوا اَهْلَ الذُّنُوبِ وَالْمَعْصِيَةِ، وَ يَكُونَ الشُّكْرُ هُوَ الْغالِبَ

شایسته است به اهل گناه و معصیت ترحم آورند، و سرگرم شکرگزار نعمت پاکی‌

عَلَيْهِمْ، وَالْحاجِزَ لَهُمْ عَنْهُمْ، فَكَيْفَ بِالْعائِبِ الَّذي

باشند، و این شکر مانع آنان از عیبجویی‌ دیگران شود، چه رسد به کسی‌ که (خود گنهکار است آن گاه)

عابَ اَخاً وَ عَيَّرَهُ بِبَلْواهُ! اَما ذَكَرَ مَوْضِعَ سَتْرِ اللّهِ عَلَيْهِ مِنْ ذُنُوبِهِ

از برادر ایمانی‌ غیبت کرده، و وی‌ را به گناه انجام گرفته سرزنش نموده! آیا توجه ندارد که خداوند گناهی‌

مِمّا هُوَ اَعْظَمُ مِنَ الذَّنْبِ الَّذي عابَهُ بِهِ؟! وَ كَيْفَ يَذُمُّهُ بِذَنْب

بزرگتر از گناهی‌ را که برادرش را به آن ملامت کرده بر او پرده پوشی‌ نموده؟! چگونه دیگری‌ را به گناهی‌ سرزنش

قَدْ رَكِبَ مِثْلَهُ؟! فَاِنْ لَمْ يَكُنْ رَكِبَ ذلِكَ الذَّنْبَ بِعَيْنِهِ فَقَدْ عَصَي اللّهَ

می‌ کند که خود مانند آن را مرتکب شده؟! اگر هم به گناهی‌ مانند آن آلوده نشده در گناهی‌ بزرگتر

فيما سِواهُ مِمّا هُوَ اَعْظَمُ مِنْهُ. وَايْمُ اللّهِ لَئِنْ لَمْ يَكُنْ عَصاهُ فِي الْكَبيرِ

از آن (که عیب جویی‌ است) خدا را عصیان کرده. به خدا سوگند اگر به گناه بزرگی‌ آلوده نگشته

وَ عَصاهُ فِي الصَّغيرِ لَجُرْاَتُهُ عَلي عَيْبِ النّاسِ اَكْبَرُ.

و مرتکب گناه کوچک هم نشده باشد هرآینه این جرأتش بر عیبجویی‌ از مردم بزرگترین گناه است.

يا عَبْدَاللّهِ، لاتَعْجَلْ في عَيْبِ اَحَد بِذَنْبِهِ، فَلَعَلَّهُ مَغْفُورٌ لَهُ.

ای‌ بنده خدا، در عیبجویی‌ از کسی‌ به خاطر گناهش شتاب مکن، شاید خداوند آن گناه او را بخشیده باشد.

وَ لاتَأْمَنْ عَلي نَفْسِكَ صَغيرَ مَعْصِيَة، فَلَعَلَّكَ مُعَذَّبٌ عَلَيْهِ.

و از گناه کوچکی‌ که خود گرفتار آن شده ای‌ آسوده مباش، که ممکن است به آن گناه عذاب شوی‌.

فَلْيَكْفُفْ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عَيْبَ غَيْرِهِ لِما يَعْلَمُ مِنْ عَيْبِ نَفْسِهِ،

بنابراین هرکدام از شما که از عیب دیگری‌ آگاه است، به خاطر عیبی‌ که از خود خبر دارد دست از عیبجویی‌ او بردارد

وَلْيَكُنِ الشُّكْرُ شاغِلاً لَهُ عَلي مُعافاتِهِ مِمَّا ابْتُلِيَ بِهِ غَيْرُهُ.

و لازم است شکر پاک بودن از گناهی‌ که دیگری‌ به آن دچار است او را از دنبال کردن عیب دیگران بازدارد.

منابع متن و ترجمه