نامه به محمد بن ابوبکر — دلجویی پس از عزل

وَ مِنْ كِتاب لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ اِلي مُحَمَّدِ بْنِ أبي بَكْر لَمّا بَلَغَهُ تَوَجُّدُهُ مِنْ عَزْلِهِ بِالاَْشْتَرِ عَنْ مِصْرَ، ثُمَّ تُوُفِّيَ الاَْشْتَرُ في تَوَجُّهِهِ اِلي مِصْرَ قَبْلَ وُصُولِهِ اِلَيْها اَمَّا بَعْدُ، فَقَدْ بَلَغَني مَوْجِدَتُكَ مِنْ تَسْريحِ الاَْشْتَرِ اِلي عَمَلِكَ، وَ اِنِّي لَمْ اَفْعَلْ ذلِكَ اسْتِبْطاءً لَكَ فِي الْجُهْدِ، وَ لاَ ازْدِياداً فِي الْجِدِّ. وَ لَوْ نَزَعْتُ ما تَحْتَ يَدِكَ مِنْ سُلْطانِكَ لَوَلَّيْتُكَ ما هُوَ اَيْسَرُ عَلَيْكَ مَؤُونَةً، وَ اَعْجَبُ اِلَيْكَ وِلايَةً.۱

از نامه های‌ آن حضرت است به محمد بن ابوبکر که به علّت عزلش از حکومت مصر، و قرار گرفتن مالک اشتر به جای‌ او دلتنگ شده بود، و مـالک پیش از رسـیدن به مصـر از دنیا رفـت اما بعد، خبر دل تنگیت از اینکه اَشتر را به منطقه حکمرانیت فرستادم به من رسید، این کار من نه به خاطر این بود که تو را کاهل و سست می‌ دانستم، و نه به علت اینکه می‌ خواستم کوشش زیادتری‌ از خود نشان دهی‌. اگر از حکومت مصر آنچه در اختیار توست از تو گرفتم تو را حاکم منطقه ای‌ قرار می‌ دهم که زحمتش برایت آسانتر، و حکومتش برای‌ تو خوشایندتر باشد.

اِنَّ الرَّجُلَ الَّذي كُنْتُ وَلَّيْتُهُ اَمْرَ مِصْرَ كانَ رَجُلاً لَنا ناصِحاً، وَ عَلي عَدُوِّنا شَديداً ناقِماً. فَرَحِمَهُ اللّهُ فَلَقَدِ اسْتَكْمَلَ اَيّامَهُ، وَ لاقي حِمامَهُ، وَ نَحْنُ عَنْهُ راضُونَ، اَوْلاهُ اللّهُ رِضْوانَهُ، وَ ضاعَفَ الثَّوابَ لَهُ. فَاَصْحِرْ لِعَدُوِّكَ، وَ امْضِ عَلي بَصيرَتِكَ، وَ شَمِّرْ لِحَرْبِ مَنْ حارَبَكَ، وَادْعُ اِلي سَبيلِ رَبِّكَ، وَ اَكْثِرِ الاِْسْتِعانَةَ بِاللّهِ يَكْفِكَ ما اَهَمَّكَ، وَ يُعِنْكَ عَلي ما نَزَلَ بِكَ، اِنْ شاءَ اللّهُ.۲

مردی‌ که او را به امارت مصر گماشتم برای‌ ما مردی‌ خیرخواه، و نسبت به دشمنانمان سختگیر بود. خداوند رحمتش کند، که عمرش را به سر برد، و مرگش را دیدار کرد، در حالی‌ که از او خشنودیم، خداوند رضوانش را به او عنایت نماید، و ثوابش را دوچندان کند. برای‌ جنگ با دشمنت بیرون رو، و بر اساس بصیرتت حرکت کن، با کسی‌ که با تو می‌ جنگد بجنگ، و او را به راه پروردگارت بخوان، بسیار از خداوند یاری‌ طلب که تو را از امور مهم کفایت کند، و در حوادث یاریت دهد، اگر خدا بخواهد.